Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh - Ảnh: PHẠM THẮNG
Sáng 24-10, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình Quốc hội tờ trình về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó đề xuất cơ chế sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn, làm tài sản bảo đảm trong các quan hệ tín dụng.
Đây được xem là hướng tiếp cận nhằm khai thác giá trị kinh tế của tài sản sáng tạo, mở thêm khả năng huy động nguồn lực cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa.
Đưa tài sản sáng tạo vào các quan hệ tín dụng
Theo dự thảo luật, tại Điều 11 về sử dụng quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa đối với các quan hệ tín dụng, quyền sở hữu trí tuệ được sử dụng để góp vốn, làm tài sản bảo đảm.
Quy định này tạo cơ sở pháp lý để các doanh nghiệp công nghiệp văn hóa khai thác giá trị của những tài sản trí tuệ thuộc quyền sở hữu, thay vì chỉ dựa vào tài sản hữu hình khi huy động vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên việc chấp nhận quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm không đồng nghĩa mọi tài sản trí tuệ đều đương nhiên được tổ chức tín dụng chấp nhận, hoặc được định giá theo mức doanh nghiệp đề xuất.
Dự thảo quy định tổ chức tín dụng được sử dụng chứng thư thẩm định giá và báo cáo thẩm định giá của doanh nghiệp thẩm định giá theo pháp luật về giá làm một trong các cơ sở xem xét, xác định giá trị tài sản bảo đảm.
Quyết định nhận tài sản bảo đảm, xác định giá trị tài sản bảo đảm và cấp tín dụng vẫn thuộc thẩm quyền của tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng.
Việc đăng ký biện pháp bảo đảm đối với quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện theo pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm và các quy định liên quan. Thông tin về biện pháp bảo đảm đã đăng ký sẽ được kết nối, đồng bộ với Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia và cập nhật vào Cơ sở dữ liệu công nghiệp văn hóa.
Dự thảo cũng tính đến phương án xử lý tài sản trí tuệ khi doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã công nghiệp văn hóa giải thể, phục hồi hoặc phá sản.
Đáng chú ý, nếu có từ hai phương án xử lý quyền sở hữu trí tuệ trở lên có giá trị tài chính tương đương, dự thảo ưu tiên phương án tiếp tục khai thác quyền sở hữu trí tuệ thông qua chuyển nhượng, chuyển quyền sử dụng hoặc hình thức hợp pháp khác cho doanh nghiệp công nghiệp văn hóa có khả năng khai thác.
Cách tiếp cận này hướng đến duy trì giá trị kinh tế và văn hóa của tài sản trí tuệ, thay vì chỉ xem xét việc xử lý tài sản dưới góc độ thu hồi giá trị tài chính.
Xây dựng cơ chế định giá, tháo gỡ điểm nghẽn
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh - Ảnh: PHẠM THẮNG
Một trong những vấn đề quan trọng khi đưa quyền sở hữu trí tuệ vào quan hệ tín dụng là xác định giá trị tài sản. Khác với tài sản hữu hình, giá trị tài sản trí tuệ có thể phụ thuộc vào khả năng khai thác, thị trường giao dịch và tiềm năng thương mại hóa.
Vì vậy dự thảo đề xuất các chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa.
Các nội dung hỗ trợ gồm xây dựng, hoàn thiện phương pháp, tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật và cơ sở dữ liệu phục vụ định giá; nghiên cứu, thử nghiệm mô hình xác định giá trị đối với những đối tượng quyền sở hữu trí tuệ mới; đào tạo chuyên sâu cho thẩm định viên về giá, chuyên gia sở hữu trí tuệ, luật sư, kiểm toán viên, chuyên gia tài chính và các tổ chức tín dụng.
Dự thảo còn đề xuất cơ chế thành lập hội đồng chuyên gia để tư vấn, giám định, thẩm định chuyên môn và đánh giá tiềm năng khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Hội đồng do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh thành lập theo quy định của Chính phủ.
Tuy nhiên kết quả đánh giá của hội đồng chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế kết quả thẩm định giá theo pháp luật về giá. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng sẽ định kỳ công bố thông tin tổng hợp về thị trường giao dịch quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa, làm cơ sở tham chiếu cho hoạt động định giá, góp vốn, giao dịch bảo đảm và chuyển nhượng.
Việc thiết lập đồng bộ cơ chế khai thác, định giá và bảo đảm giao dịch được kỳ vọng tạo điều kiện để quyền sở hữu trí tuệ trở thành nguồn lực có thể huy động cho phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời bảo đảm việc sử dụng tài sản này trong các quan hệ tín dụng có cơ sở pháp lý rõ ràng.
Làm rõ nguồn lực thực hiện Luật Phát triển công nghiệp văn hóa
Thẩm tra dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng tập trung vào các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để khơi thông nguồn lực phát triển; hài hòa giữa khuyến khích sáng tạo, thu hút đầu tư với bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng và chủ quyền văn hóa quốc gia.
Ủy ban cũng đề nghị làm rõ tác động giảm thu ngân sách từ chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân, hoàn thuế giá trị gia tăng, ưu đãi tiền thuê đất và tiền sử dụng đất; đồng thời đánh giá kinh phí hỗ trợ, vận hành Thẻ văn hóa quốc gia.
