Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn - Ảnh: MINH CHÂU
Sáng 13-11, với 463/464 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Điểm mới đáng chú ý là lần đầu bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán.
Luật mới được thông qua có hiệu lực từ ngày 1-3-2027 với nhiều nội dung điều chỉnh nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo điều kiện phát triển thị trường, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát.
Mở cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán
Một trong những điểm mới đáng chú ý của luật là bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán.
Theo đó, cơ chế này cho phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận để tổ chức triển khai thử nghiệm có giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian trong điều kiện thực tế đối với việc ứng dụng công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới mà pháp luật chưa có quy định hoặc khác với quy định hiện hành.
Việc thử nghiệm phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn thị trường chứng khoán và thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về công nghiệp công nghệ số.
Các tổ chức đăng ký tham gia phải đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét duyệt, được cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Cơ quan có thẩm quyền được quyết định cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy chứng nhận; gia hạn, tạm dừng, chấm dứt, kết thúc thử nghiệm.
Sau quá trình thử nghiệm, cơ quan chức năng sẽ sơ kết, tổng kết để cấp có thẩm quyền xem xét tiếp tục áp dụng hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để triển khai chính thức.
Các đại biểu dự phiên họp - Ảnh: MINH CHÂU
Luật cũng đặt ra yêu cầu các tổ chức tham gia thử nghiệm phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và các quy định pháp luật liên quan trong quá trình thử nghiệm cũng như sau khi kết thúc thử nghiệm.
Bên cạnh đó, luật sửa đổi quy định về điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Theo đó, sau khi kết thúc đợt IPO, tổ chức phát hành phải bảo đảm tối thiểu 15% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Riêng tổ chức phát hành có vốn điều lệ tại thời điểm đăng ký chào bán từ 1.000 tỉ đồng trở lên, tỉ lệ tối thiểu là 10%, cũng do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Bảo đảm an toàn thị trường, bảo vệ nhà đầu tư
Toàn cảnh phiên họp - Ảnh: MINH CHÂU
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Chính phủ đã chỉnh lý Điều 6a nhằm cụ thể hóa yêu cầu quản lý đặc thù của lĩnh vực chứng khoán trong khuôn khổ chung của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Trong đó, chú trọng an toàn thị trường, bảo vệ nhà đầu tư, quản lý tách biệt tài sản và dữ liệu khách hàng.
Các nguyên tắc, giới hạn cơ bản được quy định tại luật; nội dung kỹ thuật, quy trình và biện pháp kiểm soát rủi ro giao Chính phủ quy định chi tiết trong phạm vi thẩm quyền.
Đối với mô hình sở giao dịch chứng khoán, Chính phủ thống nhất tiếp tục giữ phương án giao Thủ tướng quyết định mô hình hoạt động nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp thực tiễn triển khai theo từng thời kỳ.
Về đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán, Chính phủ tiếp tục giữ phương án cắt giảm các điều kiện riêng về tỉ lệ an toàn vốn tối thiểu, kết quả kinh doanh và cơ sở vật chất, kỹ thuật.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết việc cắt giảm một số điều kiện và thành phần hồ sơ nhằm tránh kiểm tra lại các chỉ tiêu an toàn vốn đã được quản lý, giám sát theo pháp luật ngân hàng.
Các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, vận hành nghiệp vụ lưu ký tiếp tục được kiểm soát thông qua cơ chế đăng ký thành viên lưu ký và giám sát hoạt động tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC).
Khi tổ chức lưu ký không thể tiếp tục hoạt động, các quy định về quản lý tách biệt chứng khoán, đối chiếu dữ liệu, tất toán và chuyển giao tài khoản khách hàng vẫn được áp dụng.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng cho biết hồ sơ dự án luật đã được chuẩn bị đồng thời với ba dự thảo văn bản quy định chi tiết, gồm hai dự thảo nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sửa đổi, bổ sung Nghị định 155/2020/NĐ-CP, cùng một dự thảo thông tư thuộc thẩm quyền Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo rà soát văn bản hướng dẫn, quy trình nghiệp vụ, nhân lực và hạ tầng công nghệ, bảo đảm sự thống nhất giữa quy định của luật và các điều kiện tổ chức thi hành.
Sửa đổi nhiều quy định về điều kiện thành lập, hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ
Một nội dung khác là điều chỉnh điều kiện đối với báo cáo tài chính năm trong hồ sơ chào bán chứng khoán ra công chúng. Trường hợp báo cáo tài chính có ý kiến kiểm toán ngoại trừ, khoản ngoại trừ không được ảnh hưởng đến điều kiện chào bán; tổ chức phát hành phải có tài liệu giải thích hợp lý và được tổ chức kiểm toán xác nhận về ảnh hưởng của việc ngoại trừ.
Luật cũng sửa đổi nhiều quy định về điều kiện thành lập, hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ; tiêu chuẩn nhân sự quản lý; chứng chỉ hành nghề chứng khoán và trách nhiệm của người hành nghề.
Chứng chỉ hành nghề chứng khoán được quy định gồm ba loại: chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán, chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính và chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ.
Người được cấp chứng chỉ có thể bị thu hồi nếu không còn đáp ứng điều kiện cấp chứng chỉ, không tham gia tập huấn hằng năm trong 3 năm liên tục hoặc không làm việc tại tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán trong 3 năm liên tục.
