Ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình (bên phải) - trao bằng xếp hạng di tích quốc gia nhà lưu niệm Trần Huy Liệu cho lãnh đạo xã Vụ Bản - Ảnh: M.T.
Ngày 31-10, xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Viện Sử học Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 125 năm ngày sinh Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu (5-11-1901 - 5-11-2026), kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và đón bằng xếp hạng di tích quốc gia Nhà lưu niệm Trần Huy Liệu.
Đọc diễn văn tại lễ kỷ niệm, ông Trần Minh Hoan, Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản, cho biết Giáo sư Trần Huy Liệu sinh tại thôn Vân Cát, xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình, trong một gia đình nhà nho có truyền thống yêu nước.
Từ sớm, ông tham gia hoạt động yêu nước, sử dụng báo chí và văn chương làm phương tiện đấu tranh chống chế độ thực dân.
Năm 1924, ông vào Nam hoạt động trong phong trào yêu nước và dân chủ. Năm 1928, ông bị thực dân Pháp bắt, kết án 5 năm tù và đày ra Côn Đảo.
Năm 1936, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Trong quá trình hoạt động cách mạng, ông nhiều lần bị bắt, tù đày.
Tháng 3-1945, ông tham gia cuộc nổi dậy phá nhà giam Nghĩa Lộ, vượt ngục trở về Hà Nội tiếp tục hoạt động cách mạng. Tại Đại hội quốc dân Tân Trào tháng 8-1945, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Ủy ban Dân tộc giải phóng, là người soạn thảo Quân lệnh số 1, phát lệnh Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.
Sau Cách mạng Tháng Tám, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Chính phủ và Quốc hội. Trong lĩnh vực khoa học, ông có đóng góp quan trọng trong việc đặt nền móng, xây dựng và phát triển nền sử học Việt Nam hiện đại.
Bộ sách Lịch sử 80 năm chống Pháp do ông biên soạn được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996. Ông cũng là người sáng lập và giữ chức Chủ tịch đầu tiên Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam.
Trao bằng xếp hạng di tích quốc gia Nhà lưu niệm Trần Huy Liệu cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Vụ Bản, ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình - nhấn mạnh việc xếp hạng di tích quốc gia là sự ghi nhận, tôn vinh những cống hiến của Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu, đồng thời là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Ninh Bình.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình đề nghị địa phương tăng cường quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích; phối hợp với các cơ quan chuyên môn, nhà nghiên cứu sưu tầm, bổ sung tư liệu, hiện vật; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong trưng bày, giới thiệu di sản.
Đồng thời, cần phát huy Nhà lưu niệm Trần Huy Liệu thành địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng, kết nối với các di tích lịch sử, văn hóa để phát triển du lịch về nguồn.
