Bìa sách Người khách mới trên chuyến xe 461 - Ảnh: Tác giả cung cấp
Nhà báo Nguyễn Khắc Cường từng có thời gian gắn bó, trưởng thành cùng những ấn phẩm văn chương dành cho tuổi hoa niên nhưng có một thời gian ông dừng viết.
Mãi đến năm 2022, ông mới trở lại với Joni mặt tịt và đồng bọn tinh nghịch (Nhà xuất bản Trẻ), cuốn sách sau đó đã được vinh danh Giải B tại Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2023.
Liền sau đó ông cho ra đời các tác phẩm Kho báu trong thành phố (2023), Nụ hôn dưới vòm cây (2024) và Người khách mới trên chuyến xe 461 (2026).
Điểm chung dễ thấy nhất của những tác phẩm này chính là sự hiện diện của không gian đô thị, của thành phố vừa quen vừa lạ, trở thành "một nhân vật" vô hình tham gia cùng các nhân vật khác, quyết định bầu không khí câu chuyện.
Trong buổi giao lưu ở Đường sách TP.HCM, nhà báo Nguyễn Khắc Cường cũng chia sẻ một câu chuyện hy hữu xảy ra trong đại dịch COVID-19 hồi năm 2021.
Khi đó, công an và bộ đội đang làm nhiệm vụ trực chốt đã thực hiện một việc bất khả kháng: đỡ đẻ cho một sản phụ ngay trên vỉa hè.
Giữa thời khắc của chết chóc, đau thương và mất mát, một tiếng khóc sơ sinh báo hiệu sự sống vẫn âm thầm cất lên trên vỉa hè thành phố. Nơi mà ngày thường bao nhiêu bàn chân tất tả đi qua, đuổi theo những vận hội, cho kịp những cuộc mưu sinh nhọc nhằn.
Chính từ những chuyện hy hữu trong giai đoạn sinh tử như vậy đã khơi lại trong lòng tác giả nguồn cảm hứng sáng tạo.
Và chúng ta cũng thế. Sau một sự kiện hy hữu kể trên, khi nhìn vỉa hè trong thành phố, chúng ta sẽ có thể có một cái nhìn khác, một liên tưởng khác.
Thành phố là vậy, từ ngóc ngách trong lòng đô thị đã ẩn chứa biết bao câu chuyện, bao mảnh đời, bao khoảnh khắc tưởng chừng qua mau nhưng lại trở thành một ký ức khó lòng phai nhạt.
Chúng trở thành chất liệu cho những tác phẩm văn học nghệ thuật. Chẳng hạn như với nhà báo Nguyễn Khắc Cường, chất liệu đô thị trong sáng tác của ông được dệt bằng rất nhiều hình ảnh quen thuộc của đời sống đương đại như những con đường thành phố năng động, điện thoại thông minh, bản đồ trực tuyến.
Ở đó có chuyến xe chở trái tim của một người trẻ qua đời vì tai nạn giao thông, hiến tặng cho một bệnh nhân ở Đà Nẵng.
Trong hành trình chạy đua với thời gian, các phương tiện trên đường phố TP.HCM cùng nhường bước cho chuyến xe kịp chạy đua với thời gian. Hình ảnh đó thể hiện sự tử tế của những người xa lạ trong thành phố hoa lệ, đôi khi lạnh lùng nhưng thật ra chưa bao giờ thiếu vắng những chuyện tử tế.
Đối với ông, những con đường trong đô thị cũng chính là những lối đi vào đời của người trẻ, những người trẻ có khát vọng và hoài bão, những người trẻ tử tế giữa một đô thị tử tế văn minh và nghĩa tình.
Không chỉ trên trang viết, chất liệu đô thị còn dễ dàng thấy được trong điện ảnh, truyền hình. Với các bộ phim điện ảnh gần đây, khán giả được thấy một diện mạo đô thị khác, với những con người làm đủ ngành nghề khác.
Họ cùng chung sống với chúng ta trong một thành phố, chia sẻ cùng chúng ta những mưa những nắng vẫn chợt đến chợt đi trên những cao ốc hiện đại. Trên những mái tôn gỉ sét của xóm nhỏ ven kênh, trên những sân thượng của khối nhà hộp lặng lẽ trong hẻm nhỏ.
Khi những chất liệu đô thị xuất hiện trên trang viết, trong phim ảnh, trên tranh ảnh, chúng không chỉ lưu giữ diện mạo của đô thị mà còn góp phần tạo nên một nền văn hóa được xây dựng từ sự tử tế, sẻ chia và những kết nối giữa người với người. Hay nói cách khác, tất cả được dựng nên từ những ân tình đô thị.
