Phí bán hàng qua sàn thương mại điện tử ngày càng tăng cao - Ảnh: ĐỨC THIỆN
Bóc gói hàng mỹ phẩm vừa nhận, chị Phượng Hằng (TP.HCM) thấy bên trong rơi ra một tấm thiệp in lời cảm ơn khá bắt mắt. Ngoài lời nhắn nhủ “có vấn đề gì xin liên hệ shop, đừng vội đánh giá 1 sao”, nửa dưới tấm thiệp in đậm mã QR dẫn về Zalo và website của shop kèm dòng chữ: tặng mã ưu đãi giảm ngay cho lần mua hàng tiếp theo.
Từ tấm thiệp cảm ơn đến cú chuyển dòng âm thầm
“Hầu hết các đơn hàng quần áo, giày dép, mỹ phẩm xách tay hay phụ kiện làm đẹp tôi đặt gần đây đều có đính kèm những tờ rơi hoặc thiệp như vậy. Mức giảm giá mời chào thường từ 5 - 15% nếu chịu khó nhắn tin qua Zalo hoặc vào fanpage của họ để đặt hàng” - chị Hằng kể.
Tương tự, chị Ngọc Anh (TP.HCM) cũng cho hay các shop thời trang hiện nay luôn tìm cách để lại đường dẫn trực tiếp về kênh riêng, kèm lời dặn khách gọi hotline hỗ trợ thay vì bấm khiếu nại trên sàn.
Không dừng lại ở việc âm thầm “dẫn dòng”, một số cửa hàng thậm chí công khai tạo khoảng cách giá để khuyến khích khách né sàn.
Trên fanpage của thương hiệu thời trang T.K.S., đơn vị này đăng hẳn dòng thông báo: "Giá niêm yết sàn thương mại điện tử cao hơn giá niêm yết thương hiệu 15%". Khách hàng muốn mua đúng giá gốc chỉ có nước ghé cửa hàng trực tiếp hoặc đặt qua các kênh độc lập của thương hiệu.
Lý giải điều này, một chủ thương hiệu thời trang tại TP.HCM cho biết: “Trước đây sàn là nơi săn hàng rẻ. Giờ ngược lại, người mua trên sàn phải gánh thêm phần phụ phí mà sàn thu của người bán. Chúng tôi không còn cách nào khác ngoài việc cộng thẳng chi phí này vào giá bán trên sàn để tránh bị lỗ”.
Do phí sàn ngày càng cao?
Động thái tìm cách kéo khách về kênh riêng bùng nổ không phải là sự tùy hứng, mà là phản ứng tự vệ trước làn sóng tăng phí dồn dập từ các sàn thương mại điện tử lớn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đoàn Trọng Khôi - Tổng giám đốc MasOffer - chỉ ra rằng thời kỳ các sàn thương mại điện tử chấp nhận chịu lỗ hàng ngàn tỉ đồng để hút người dùng và người bán (giai đoạn 2016 - 2019) đã khép lại. Thay vào đó là cuộc siết chặt biểu phí chưa từng có.
Cụ thể, phí thanh toán từng nhảy vọt lên 5% trong giai đoạn 2023 - 2024. Đến tháng 10-2026, Shopee chuẩn hóa bảng phí cố định mới trên diện rộng, nâng tổng chi phí "cứng" (bao gồm phí sàn, phí dịch vụ và thuế thương mại điện tử) lên mức 24,4 - 27,6%.
"Nhìn sang TikTok Shop, nền tảng này cũng chỉ mất đúng 4 năm để đuổi kịp mức phí ngất ngưởng của Shopee. Các nhà bán hàng hoàn toàn không có quyền thương lượng với sàn" - ông Khôi nhấn mạnh.
Chưa dừng lại ở đó, gánh nặng vận hành tiếp tục đổ dồn lên vai các chủ shop. Mới đây, TikTok Shop thông báo áp dụng thêm phí vận hành logistics từ ngày 12-10-2026, đánh thẳng vào các kiện hàng nặng trên 10kg với mức thu từ 3.000 đồng đến tối đa 65.000 đồng/kiện.
Đáng nói, khoản phí này trừ trực tiếp vào số tiền quyết toán của chủ shop và không được hoàn lại kể cả khi khách hủy hay trả hàng.
Một chủ shop kinh doanh đồ gia dụng tại TP.HCM lo lắng: "Bán hàng nặng vốn đã tốn tiền thùng xốp, đóng gói cồng kềnh. Giờ sàn trừ thêm đến 65.000 đồng/kiện thì coi như hết sạch lãi. Nếu tăng giá bán trên sàn để bù chi phí thì sợ mất khách, còn giữ giá thì cầm chắc phần lỗ. Do đó, việc tìm cách kéo khách quen mua trực tiếp là đường sống duy nhất của chúng tôi".
Không dễ đưa người dùng rời sàn
Bên cạnh bài toán chi phí, việc bán hàng trên sàn còn khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro "mất trắng" tệp dữ liệu khách hàng. Toàn bộ hành vi mua sắm, thông tin liên lạc của người tiêu dùng đều do nền tảng nắm giữ độc quyền. Vì vậy, việc né phí sàn cũng đồng thời là bước đi để các doanh nghiệp tiến tới mô hình D2C (bán trực tiếp tới tay người tiêu dùng).
Theo ông Khôi, việc các chủ shop chủ động đa dạng hóa kênh bán như lập website độc lập, phát triển ứng dụng di động, Zalo Mini App hay fanpage thông qua các nền tảng công nghệ sẵn có sẽ giúp doanh nghiệp nắm quyền tự chủ, hiểu rõ chân dung khách hàng và không còn ở thế bị động trước những đợt tăng phí bất ngờ của các "ông lớn" công nghệ.
Thế nhưng, hành trình "đưa khách rời sàn" lại vấp phải rào cản rất lớn từ chính thói quen tiêu dùng. Dù được gửi tặng mã giảm giá, nhiều người mua vẫn tỏ ra thờ ơ.
Chị Phượng Hằng thừa nhận: "Mức giảm 5 - 15% thực ra chưa đủ lớn để tôi đánh đổi sự tiện lợi. Đặt qua sàn quen rồi, có sẵn đơn vị giao vận, theo dõi được lộ trình đơn hàng rất minh bạch và quan trọng nhất là có cơ chế đổi trả tiền an toàn nếu hàng bị lỗi. Mua trực tiếp bên ngoài rất mất thời gian trao đổi, chuyển khoản trước thì sợ rủi ro mà chờ hàng thì không biết đang đi đến đâu".
Cuộc đua né phí sàn bằng cách kéo khách về kênh riêng vì thế vẫn là bài toán giằng co. Chỉ khi nào doanh nghiệp xây dựng được hệ thống logistics riêng mượt mà và tạo dựng được lòng tin vững chắc về khâu hậu mãi, “sân chơi riêng” mới thực sự đủ sức níu chân người mua rời khỏi thói quen lướt sàn.
