Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại phiên toàn thể Diễn đàn Năng suất chất lượng quốc gia năm 2026 ngày 14-8 - Ảnh: BTC
Ngày 14-8, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và Tổ chức Năng suất châu Á (APO) tổ chức Diễn đàn Năng suất chất lượng quốc gia năm 2026, tập trung vào bài toán nâng năng suất trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045.
Các nội dung được bàn thảo xoay quanh thể chế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất xanh, ESG, nguồn nhân lực và hạ tầng chất lượng quốc gia.
Việt Nam phải tăng tốc về năng suất
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phải tăng tốc về năng suất. Sau nhiều năm đạt bước tiến về kinh tế, mô hình tăng trưởng vẫn cần được nhìn nhận thẳng thắn khi còn dựa nhiều vào việc "mở rộng hơn là vào hiệu quả sử dụng nguồn lực".
"Nâng cao năng suất là một hành trình lâu dài. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài việc tăng tốc", Phó thủ tướng nêu.
Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng năng suất mà còn phải đo lường được hiệu quả của các chính sách hỗ trợ. Năng suất cần trở thành thước đo thực chất của hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng tăng trưởng, từ nền kinh tế đến ngành, địa phương, khu vực công và doanh nghiệp.
Các chính sách hỗ trợ cũng cần được đánh giá dựa trên mức tăng năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh thực tế.
Trong cách tiếp cận này, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của công tác tăng năng suất, trong khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và AI là những động lực trực tiếp tạo ra năng suất mới.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng năng suất phải là thước đo thực chất của hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng tăng trưởng - Ảnh: NGHI VŨ
AI và chuyển đổi xanh mở thêm dư địa
Áp lực tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2045 càng làm bài toán năng suất trở nên rõ nét hơn, khi các động lực tăng trưởng truyền thống được cho là đã đạt giới hạn.
Ông Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng các mục tiêu tăng trưởng GDP đặt ra trong giai đoạn này là rất lớn và áp lực, do đó nâng cao năng suất là giải pháp cốt lõi.
Theo ông Hiển, kỷ nguyên khoa học công nghệ, AI và chuyển đổi xanh đang mở ra những cơ hội đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam.
Số liệu từ nhóm nghiên cứu Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho thấy AI được dự báo đóng góp 0,24 điểm % vào năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) trong năm 2025, với mức ứng dụng 15%. Đến năm 2045, khi mức ứng dụng được dự báo lên 90%, AI có thể đóng góp 1,92 điểm % vào TFP.
Tiến sĩ Vũ Minh Khương cũng nhận định AI sẽ là một trong những động lực tăng trưởng lớn của Việt Nam. Theo ông, Việt Nam đã sẵn sàng về mặt nhân lực cho công nghệ này, trong khi nhu cầu ứng dụng AI được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng khi công nghệ này đi vào nhiều lĩnh vực của đời sống.
Ở chiều chuyển đổi xanh, ông Hiển cho biết các doanh nghiệp Việt Nam có điểm thực hành ESG thấp hơn khu vực, nhưng hiệu quả sinh lời tương đối cao hơn mức trung bình ASEAN.
Theo ông, đây là dư địa để tạo thêm giá trị nếu doanh nghiệp chuyển từ tuân thủ ESG mang tính hình thức sang tích hợp ESG vào chiến lược vận hành, quản trị rủi ro và tiếp cận vốn.
