Mơ về một bảo tàng ngoài trời ở Khe Sanh

Công trình Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam chỉ mới hoàn thành giai đoạn đầu nhưng đã thu hút lượng khách tham quan rất đáng kể. Khu vực trưng bày ngoài trời với những vũ khí, khí tài, phương tiện tham chiến trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, bảo vệ biên giới Tây Nam và bảo vệ biên giới phía Bắc gây ấn tượng đặc biệt cho khách tham quan.

Tôi bỗng nghĩ thật ra ở Quảng Trị vẫn có thể có một khu trưng bày như thế, với tầm vóc như một bảo tàng chiến tranh Đông Dương mà nếu không khẩn trương, rất có thể sau này sẽ khó làm được bởi rất nhiều hiện vật đã và đang bị mai một, dàn trải và không tạo ra hiệu ứng đặc biệt cho du khách.

Từ Bảo tàng Lịch sử Quân sự nghĩ về Khe Sanh

Còn nhớ hai năm trước, câu chuyện về hành trình đưa chiếc máy bay vận tải C-130 từ nhà máy A41 của Quân chủng Phòng không - Không quân từ TP.HCM ra Hà Nội để trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam được nhiều người quan tâm.

Không chỉ vì đó là chiếc máy bay có kích cỡ “khủng” nặng hơn 34 tấn, để vận chuyển từ TP.HCM ra Hà Nội trên quãng đường 1.800km nhưng phải đi mất 9 ngày. Có những ngày chỉ đi được 30km do đường đi quanh co, hẹp và dốc trong khi xe chở thân máy bay dài đến hơn 30m, mà còn vì máy bay C-130 là một dòng máy bay vận tải chủ lực của quân đội Mỹ trong chiến tranh Việt Nam còn được nhắc đến với cái “nick”: Ngựa thồ không gian.

Trước khi nhiều người quan tâm đến chiếc máy bay này có mặt ở Hà Nội thì 12 năm trước, có một chiếc máy bay C-130 khác cũng đã được đưa từ nhà máy A42 - Cục Kỹ thuật Quân chủng Phòng không - Không quân ở Biên Hòa (Đồng Nai) về trưng bày ở Khe Sanh - Quảng Trị.

Bây giờ du khách đến di tích sân bay Tà Cơn (Khe Sanh) sẽ thấy chiếc C-130 nằm giữa mênh mông thung lũng như một điểm nhấn thú vị và ấn tượng của Bảo tàng Chiến thắng Đường 9.

Câu chuyện về hành trình đưa được chiếc máy bay này về đây vào năm 2012 cũng thú vị không kém gì câu chuyện chiếc C-130 vừa được đưa về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Và từ câu chuyện chiếc C-130 ở sân bay Tà Cơn, cùng với những hiện vật đang được trưng bày ở đây, không thể không nghĩ đến việc nới rộng không gian, tạo thêm dấu ấn về du lịch hoài niệm ở Quảng Trị.

Chiếc máy bay C-130 đang trưng bày ở di tích sân bay Tà Cơn chính là một trong số những chiếc máy bay vận tải tham chiến ở Khe Sanh những năm khốc liệt nhất của thập niên 60 thế kỷ trước.

Mơ về một bảo tàng ngoài trời ở Khe Sanh - Ảnh 2.

Các phương tiện hàng không của Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ

Hiện vật lịch sử trên chiến địa lịch sử

Không chỉ có hiện vật là chiếc máy bay vận tải C-130, trong khuôn viên di tích sân bay Tà Cơn còn có chiếc máy bay UH-1H và chiếc Chinook CH-47 được trưng bày tại đây. Những hiện vật chiến trường được mang về đây sẽ giúp cho du khách dễ hình dung về chiến sự chứ không phải “huy động trí tưởng tượng” như trước.

Bởi ở trong nhà bảo tàng chiến thắng Đường 9 - Khe Sanh có hình ảnh về chiến dịch “trực thăng vận” của lính Mỹ với hàng trăm chiếc UH-1 bay kín bầu trời thì chỉ cần bước ra khỏi nhà bảo tàng, du khách sẽ gặp ngay chiếc UH-1H nằm đó, cho dù ít ỏi nhưng cũng đủ cho khách hình dung.

Mấy tháng trước, tại di tích sân bay Tà Cơn này cũng vừa tiếp nhận một máy bay vận tải khác, trước dòng C-130 là chiếc máy bay vận tải C-119 của nhà máy A41- Cục Kỹ thuật Phòng không - Không quân.

Máy bay C-119 cũng là dòng máy bay vận tải chiến lược của quân đội Mỹ, nhưng C-119 xứng đáng là “cổ vật” hơn vì nó là dòng máy bay ra đời từ năm 1947, C-119 nay vừa tròn 80 tuổi!

Bảo tàng Lịch sử Quân sự - Ảnh 7.

Chiếc máy bay C-119 đã được Quân chủng Phòng không - Không quân tặng cho tỉnh Quảng Trị và đưa về trưng bày tại sân bay Tà Cơn

Giấc mơ bảo tàng “cổ vật máy bay chiến tranh”

Chúng tôi vừa trở lại Bảo tàng tỉnh Quảng Trị (cũ) ở Đông Hà hiện đang có khá nhiều hiện vật, gồm máy bay trực thăng HU, các xe tăng của quân đội Hoa Kỳ tham chiến tại Quảng Trị, đặc biệt là một chiếc cường kích A37 đang được trưng bày tại đây (máy bay A37 này là loại máy bay đã thu được ở sân bay Phan Rang tháng 4-1975 và được sử dụng để thành lập phi đội Quyết thắng bay vào ném bom dinh Độc Lập).

Những hiện vật quý hiếm này nếu có thể đưa lên di tích Tà Cơn để mật độ hiện vật dày đặc hơn, chắc chắn sẽ làm phong phú thêm đội ngũ “cổ vật phi cơ” của di tích.

Tìm hiểu về chiến tranh Việt Nam chắc khó có nơi nào có thể chuyển tải trọn vẹn thông điệp này như vùng đất Khe Sanh.

Bởi từ chiến thắng Khe Sanh năm 1968 đã mở ra cục diện mới, Khe Sanh thất thủ đã khiến hàng rào điện tử McNamara như một phòng tuyến kéo từ biển Cửa Việt lên tận biên giới Việt Lào cáo chung, kế hoạch cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh, uy hiếp sự chi viện từ Bắc vào Nam bị phá sản, mở ra các chiến dịch Hạ Lào, chiến dịch hè 1972 và nối tiếp bằng chiến dịch mùa xuân 1975.

Với một sứ mệnh như thế, Khe Sanh hoàn toàn không chỉ là bảo tàng cho một tỉnh nhỏ mà đủ sức để biến thành một bảo tàng chiến tranh Việt Nam hay xa hơn là chiến trường Đông Dương. Và chính vì thế, những chiếc máy bay được trưng bày ở đây thực sự là những “cổ vật chiến tranh” vô cùng quý giá.

Mơ về một bảo tàng ngoài trời ở Khe Sanh - Ảnh 10.

Mơ về một bảo tàng ngoài trời ở Khe Sanh - Ảnh 11.

Các phương tiện chiến tranh khác như xe tăng của quân đội Mỹ trong chiến tranh Việt Nam nếu bổ sung vào sưu tập hiện vật ở Tà Cơn chắc chắn sẽ thu hút đông đảo du khách hơn nhờ vào quy mô của nó