Miễn thuế hộ kinh doanh: Ngưỡng nào hợp lý?

Hộ kinh doanh quán ăn ở Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh từ 500 triệu đồng lên 1 tỉ đồng/năm được nhiều người ủng hộ, song cũng có ý kiến cho rằng cần phân theo từng ngành nghề để phù hợp thực tế và bảo đảm công bằng.

Bán 50 tô bún/ngày đã chạm ngưỡng nộp thuế

Trong tờ trình dự thảo nghị định hướng dẫn luật, Bộ Tài chính đề xuất ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập cá nhân và không thuộc đối tượng nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) là 1 tỉ đồng/năm, thay cho mức 500 triệu đồng/năm hiện hành.

Nếu áp dụng mức này, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở xuống sẽ không phải nộp thuế.

Bộ Tài chính tính toán có tới 2,5 triệu hộ kinh doanh sẽ được miễn thuế, qua đó giảm đáng kể áp lực tuân thủ và thủ tục hành chính cho khu vực này. Ước tính ngân sách giảm thu khoảng 4.800 tỉ đồng.

Bà Ng., chủ quán bún hải sản trên phố Lò Đúc (Hà Nội), cho biết rất phấn khởi khi ngưỡng doanh thu miễn thuế được nâng lên. Tuy vậy nếu mức 1 tỉ đồng/năm vẫn thấp so với ngành kinh doanh ăn uống.

"Mỗi ngày bán chỉ cần khoảng 50 bát bún là chạm ngưỡng nộp thuế rồi. Trong khi đó quán có 2 lao động chính, cuối tuần thêm 1 người phụ giúp. Từ sáng đến tối là đi chợ, sơ chế, nấu nướng, phục vụ khách, dọn dẹp,... lợi nhuận hàng ăn có thể 20 - 25% nhưng rất cực nhọc", bà nói.

Theo bà Ng. người kinh doanh không sợ nộp thuế, thậm chí còn mong có lợi nhuận nhiều để được đóng góp cho ngân sách. Tuy nhiên trước khi đóng thuế thì hộ kinh doanh phải có thu nhập để đóng tiền học cho con, trang trải những nhu cầu thiết yếu nhất của gia đình. Nên bà đề xuất mức doanh thu miễn thuế đối với ngành hàng ăn uống nên 2 tỉ đồng/năm.

Kinh doanh trong ngành vật tư điện, ông Nguyễn Văn Anh, phường Gò Vấp (TP.HCM), cho rằng việc bỏ ngưỡng doanh thu miễn thuế 500 triệu đồng/năm đến với hộ kinh doanh là hoàn toàn hợp lý, thậm chí nên áp dụng mức chịu thuế với doanh thu 1 - 1,5 tỉ đồng/năm.

Theo ông, vật giá leo thang trong hơn một năm gần đây, dẫn đến doanh thu của hộ kinh doanh rất dễ dàng đạt ngưỡng 500 triệu đồng, dù là kinh doanh nhỏ lẻ. Doanh thu cao nhưng lợi nhuận lại đạt được rất mỏng.

Bà Hiền, kinh doanh thời trang tại khu vực chợ Bình Tây (TP.HCM), cho biết nếu tính ngưỡng 500 triệu đồng/năm, tương đương 1,3 triệu đồng/ngày thì hầu hết hộ kinh doanh sẽ phải nộp thuế.

Việc bỏ ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng giúp hộ kinh doanh duy trì việc kinh doanh, kiếm đồng ra đồng vào nuôi gia đình.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện một ban quản lý chợ tại TP.HCM cho hay có không ít tiểu thương chọn cách tạm ngưng kinh doanh vì sợ làm sai, sẽ bị phạt, hoặc thấy áp lực vì kinh doanh gặp khó lại thêm chi phí phát sinh khi áp dụng quy định mới về thuế.

Do đó nếu Chính phủ điều chỉnh tăng ngưỡng doanh thu phải chịu thuế sẽ giúp nhiều tiểu thương nhỏ lẻ quay lại kinh doanh, thậm chí "lớn lên" thành doanh nghiệp trong tương lai.

Vị này đề xuất ngưỡng doanh thu phải chịu thuế nên là 1,5 tỉ đồng/năm, thêm vào đó cần có chính sách hỗ trợ, cầm tay chỉ việc cho họ hoàn thành suôn sẻ kỳ khai thuế đầu tiên.

Nên miễn thuế thu nhập cá nhân, vẫn thu VAT

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một chuyên gia về thuế cho rằng việc giao Chính phủ quy định ngưỡng này là cần thiết, giúp cơ quan điều hành chủ động, linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh chính sách, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Tuy nhiên, theo vị này, ngưỡng miễn thuế nên được thiết kế theo lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh thay vì áp dụng chung một mức. Nếu cào bằng, chính sách sẽ thiếu công bằng giữa các nhóm kinh doanh. Hệ quả là sẽ tiềm ẩn nguy cơ một số nhóm tìm cách trốn thuế.

Vị này phân tích, nếu áp dụng mức 1 tỉ đồng cho mọi ngành nghề như Bộ Tài chính đề xuất thì gần như người cho thuê nhà không phải nộp thuế. Vì mỗi tháng thu gần 83 triệu đồng vẫn được miễn thuế.

Trong khi đó người bán lẻ như tiệm tạp hóa, doanh thu 1 tỉ đồng là gồm cả vốn lẫn lời. Chi phí đầu vào rất lớn. Họ làm từ sáng đến tối, không có ngày nghỉ và đa phần có thêm người phụ giúp mới được mức doanh thu này.

"Tiền lãi được khoảng 10 - 15%, tức chừng 12 triệu đồng/tháng. Đây thực chất là lấy công làm lãi, bản chất là thu nhập. Nếu áp dụng ngưỡng này thì người buôn bán kinh doanh sẽ bị thiệt thòi.

Trong khi đó người làm công ăn lương chỉ phải nộp thuế phần thu nhập trên 15,5 triệu đồng/tháng, chưa kể còn được giảm trừ cho người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/người/tháng", vị này phân tích.

Chuyên gia này đề xuất với sản xuất kinh doanh, ngưỡng miễn thuế thu nhập cá nhân cao hơn 1 tỉ đồng, có thể là 2 tỉ đồng/năm để đảm bảo tương đồng với người nộp thuế có thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Nhưng thuế VAT khó có thể miễn được. Bởi đây là tiền thuế của người mua trả, người kinh doanh chỉ thu hộ và nộp thay.