Lô Lô Chải mọc lên nhiều nhà cao tầng: Lợi thì có lợi, đường dài tính sao?

Một góc Lô Lô Chải nhìn từ phía cột cờ Lũng Cú - Ảnh: VŨ TUẤN

Làng du lịch tốt nhất thế giới Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang) có nhiều ngôi nhà xây mọc lên. Nhìn từ phía cột cờ Lũng Cú về làng có nhiều công trình đang xây, cột bê tông cốt thép dựng lên tựa như một khu đô thị mới đang hình thành.

Nhà xây mới ở Lô Lô Chải: Mặt trước giả trình tường, mặt sau cao tầng

Mặt trước của một ngôi nhà đang xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh: VŨ TUẤN

Người dân tận dụng phần ta luy âm xây phòng ngủ có "view" cột cờ Lũng Cú. Phần mặt tiền giáp đường bê tông trong làng xây dựng không quá 2 tầng. Nhà xây khu vực này là bê tông cốt thép, có cửa sổ lớn để tận dụng "view" cột cờ cho khách check-in.

Ông Sình Gỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải, cho biết bản vẽ thiết kế của các nhà này là làm giả nhà trình tường mô phỏng theo kiến trúc cổ của người Lô Lô. Có tường sơn màu vàng, giả màu đất, lợp ngói âm dương.

Xã đã có quy định nhà xây ở Lô Lô Chải không được vượt quá 2 tầng và phải theo kiến trúc truyền thống. Còn vật liệu có thể là bê tông, kính, gỗ…

Theo ông Gai, trong lúc đang xây dựng các công trình này có thể bị chê vì bụi, bị xấu và màu bê tông, khi xây xong nhà sơn màu vàng đất, có cột gỗ, mái ngói âm dương… giống nhà cổ ở Lô Lô Chải.

Theo lãnh đạo UBND xã Lũng Cú, từ đầu năm đến nay, xã cấp phép xây dựng cho 20 hộ. Trong đó có 3 hộ làm nhà trình tường, lợp ngói âm dương, còn lại các hộ xây dựng bằng bê tông, giả trình tường.

Trong đợt kiểm tra tình trạng xây dựng và chuẩn bị cho sự kiện Lễ hội hoa tam giác mạch xã Lũng Cú, UBND xã đã đình chỉ 5 công trình xây dựng.

Thời điểm hiện tại, Lũng Cú có hơn 1.000 phòng lưu trú.

Nhu cầu lưu trú ở Lũng Cú và Lô Lô Chải những năm gần đây rất lớn. Các hộ kinh doanh cần xây dựng, mở rộng kinh doanh để phục vụ khách. Tuy nhiên, xây nhà bê tông, giả trình tường mà không phải nhà truyền thống cũng khiến nhiều người tiếc nuối.

Bên trong một ngôi nhà mới xây, tường gỗ cửa kính lớn - Ảnh: SÌNH GỈ GAI

Nhà trình tường bằng đất dễ mốc, nhưng xây bê tông thì...

Khuôn viên quán cà phê Cực Bắc, căn nhà trình tường được bảo tồn gần 200 năm - Ảnh: VŨ TUẤN

Trưởng thôn Lô Lô Chải Sình Gỉ Gai cho biết nếu làm nhà trình tường truyền thống, khách sẽ không ở được.

"Nhà trình tường bằng đất mà không đốt lửa trong nhà thì vài hôm bị mốc, ẩm… Khách không ở được đâu!" - ông Gai nói.

Theo các hộ dân ở Lô Lô Chải, nhà trình tường (tường đất nện) hay bị ẩm vào mùa mưa, khó lắp các thiết bị điện tiện nghi, và mái ngói dễ bị xô, dột. Phần tường phải trình rất dày nên diện tích phòng trong nhà sẽ chật, làm được ít phòng chứ không như nhà bê tông.

Cửa sổ truyền thống của nhà trình tường cũng nhỏ, chỉ đủ lấy một ít ánh sáng và ngăn gió lạnh vào mùa đông. Vì thế, các hộ kinh doanh hầu hết làm nhà bê tông, "giả vờ" nhà cổ để khách ngủ phòng điều hòa, sáng dậy vén rèm ngắm cột cờ Lũng Cú.

Những nhà có phòng ngủ cửa sổ view cột cờ Lũng Cú hút khách, nhiều nhà khác làm theo. Người dân chẳng còn muốn làm nhà trình tường truyền thống vì thời gian xây dựng lâu, ít phòng, lại không có view cho khách check-in sống ảo.

Nhà mới xây ở Lô Lô Chải có phòng rộng, view thoáng phục vụ nhu cầu của khách - Ảnh: SÌNH GỈ GAI

Nếu một ngày Lô Lô Chải không còn nhà trình tường

Góc hiên cổ kính trong làng Lô Lô Chải - Ảnh: VŨ TUẤN

Anh Phạm Thái Dương, một người làm kinh doanh du lịch ở Tuyên Quang, chia sẻ Lô Lô Chải là niềm tự hào của những người làm du lịch ở Hà Giang (cũ). Rất khó tìm được một nơi đẹp yên bình đến vậy. Những bức tường đất, hàng rào đá, mái ngói cổ trầm mặc… khiến Lô Lô Chải đẹp "không góc chết".

Nhưng anh Dương cũng tiếc nuối vì vẻ đẹp nguyên sơ của Lô Lô Chải đang chịu sức ép nặng nề. Khách vừa muốn tiện nghi lại vừa muốn trải nghiệm giá trị nguyên bản.

Theo anh Dương, xây dựng là nhu cầu tất yếu. Xây dựng để đáp ứng nhu cầu nâng cao đời sống của người dân, nhu cầu nghỉ ngơi của khách nhưng xây dựng như thế nào để không chồng quá nhiều bê tông vào không gian làng cổ là bài toán khó.

"Tôi nghĩ việc xây dựng phải có chuyên gia thẩm định bản thiết kế trước, phải có những tiêu chí cụ thể để không làm khác đi vẻ đẹp đặc trưng kiến trúc truyền thống và nhất là không phá vỡ không gian cảnh quan chung của Lô Lô Chải" - anh Dương nói.

Bờ rào đá trong làng Lô Lô Chải - Ảnh: VŨ TUẤN

Chị Nguyễn Minh Thu ở phường Hoàng Mai (Hà Nội) tiếc nuối vì Lô Lô Chải đang thay đổi quá nhanh.

Theo chị Thu, Lô Lô Chải trước đây chụp ảnh góc nào cũng đẹp. Những hàng rào đá, bức tường đất mộc mạc, điểm xuyết cành đào thơ mộng… nhưng ngôi làng ngày càng khoác lên mình vẻ hiện đại. Phòng ốc lịch sự, cửa kính lớn, bóng điện giăng khắp nơi…

Chị vượt hơn 500 cây số để đến Lô Lô Chải vì vẻ đẹp mà chỉ có ở Lô Lô Chải chứ không phải bất cứ một điểm du lịch vùng cao nào khác.

"Nếu Lô Lô Chải không còn nhà trình tường mà toàn nhà bê tông, giả gỗ, tường vàng, cửa kính lớn… như ở chỗ khác, tôi nghĩ Lô Lô Chải đã mất đi lợi thế của mình" - chị Thu nói.