Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 - Ảnh: Báo Công Thương
Thông tin được đưa ra tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 và công bố Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026, do Bộ Công Thương tổ chức ngày 10-11.
Thách thức huy động nguồn vốn khổng lồ
Theo đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong chiến lược phát triển, EVN xác định tổng vốn đầu tư khoảng 830.000 tỉ đồng cho cả giai đoạn. Như vậy mỗi năm bình quân cần tới 166.000 tỉ đồng - đây là quy mô lớn nhất từ trước đến nay để dành nguồn lực thực hiện nhiệm vụ bảo đảm điện.
Trong đó EVN và các đơn vị đặt mục tiêu hoàn thành 15 dự án nguồn điện với tổng công suất 6.066 MW, bao gồm công ty mẹ EVN hoàn thành 7 dự án với tổng công suất 4.673 MW. Trong lĩnh vực truyền tải phải hoàn thành 292 dự án lưới điện 500-220kV với khoảng 16.665km đường dây và 91.263 MVA máy biến áp; các tổng công ty điện lực hoàn thành khoảng 1.320 dự án 110kV với 15.400km đường dây và 55.000 MVA.
Tương tự, ông Phạm Gia Minh, Phó trưởng Ban Thăm dò - Khai thác dầu khí (Petrovietnam), cho hay nhu cầu đầu tư cho hoạt động thăm dò, khai thác dự kiến khoảng 14,23 tỉ USD. Đáng chú ý, các dự án khí - điện có quy mô lớn, thời gian dài, đòi hỏi đồng bộ giữa nhiều khâu như chuỗi dự án Lô B - Ô Môn, chuỗi Cá Voi Xanh.
Cùng với các nguồn điện truyền thống, năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi được xem là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Ông Trần Hoài Trang - Phó cục trưởng Cục Điện lực - cho hay Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn về phát triển năng lượng tái tạo, trong đó tiềm năng kỹ thuật của điện gió ngoài khơi ước tính đạt khoảng 600.000 MW.
Tuy nhiên đây là lĩnh vực đặc thù, yêu cầu quy mô vốn đầu tư lớn, thời gian chuẩn bị dài, công nghệ phức tạp và chịu sự quản lý liên ngành bao gồm điện lực, đầu tư, tài nguyên môi trường, hàng hải, xây dựng, quốc phòng và an ninh.
TS Cấn Văn Lực phát biểu tại hội thảo - Ảnh: Báo Công Thương
Đa dạng kênh huy động vốn, thu hút vốn tư nhân
TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế - tài chính, cho hay nhu cầu vốn đầu tư năng lượng giai đoạn 2026-2030 khoảng 77 tỉ USD, tương đương 15,4 tỉ USD mỗi năm. Tính từ nay đến năm 2050, tổng nhu cầu vốn có thể lên tới khoảng 400 tỉ USD.
Quy mô vốn lớn nhưng thời gian hoàn vốn kéo dài, khiến việc huy động vốn cho lĩnh vực năng lượng còn khiêm tốn so với nhu cầu.
Ông Lực dẫn chứng Việt Nam đã có cam kết 15,5 tỉ USD từ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP). Tuy nhiên đến tháng 9-2026, dù đã xác định 48 dự án phù hợp với JETP với tổng nhu cầu vốn trên 11 tỉ USD, mới có 3 dự án huy động được nguồn vốn này, với tổng giá trị khoảng 722 triệu USD.
Theo đó, Nhà nước có thể đảm nhận khoảng 30% tổng nhu cầu vốn, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 70%. Trong đó Nhà nước tập trung nguồn lực cho hạ tầng chiến lược, lưới truyền tải và những lĩnh vực khó thu hút đầu tư; khu vực tư nhân tham gia mạnh hơn vào phát triển nguồn điện, năng lượng tái tạo và các dự án có khả năng thương mại.
Đồng thời cần xác định giá điện ở mức hợp lý, có tính cạnh tranh; đồng thời quan tâm đầu tư hạ tầng truyền tải và lưu trữ. Gắn với xác định nhu cầu tài chính năng lượng, xây dựng chương trình và dự án đủ điều kiện để huy động vốn quốc tế, nhất là từ JETP và Quỹ Chuyển dịch năng lượng châu Á (SAETF).
Có chính sách ưu đãi hợp lý để thu hút vốn tư nhân, bao gồm hỗ trợ chi phí phát hành trái phiếu năng lượng, tín dụng xanh và năng lượng sạch. Phát triển các kênh của thị trường tài chính, gồm cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp đến quỹ đầu tư và nguồn lực từ các trung tâm tài chính quốc tế hay thúc đẩy phát triển thị trường carbon, vận hành Sở Giao dịch hàng hóa với các sản phẩm năng lượng để huy động vốn và quản trị rủi ro.
