Làm sao biết hộp cơm mua về đảm bảo về nguồn gốc, an toàn?

Hội thảo "Một suất ăn an toàn bắt đầu từ đâu?" do Báo Tuổi Trẻ, Sở Công Thương TP.HCM phối hợp Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM và Hội Công nghệ cao TP.HCM tổ chức diễn ra vào chiều 25-8 với sự tham dự của bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân - Thành ủy viên, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM; ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cùng đại diện nhiều cơ quan chức năng, doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ, đơn vị vận hành bếp ăn và các chuyên gia.

Chương trình có sự đồng hành của Liên hiệp Hợp tác xã thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) và Tổng công ty Thương mại Sài Gòn - TNHH một thành viên (SATRA).

Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Lê Cao Cường - Phó tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ - cho rằng câu chuyện an toàn thực phẩm không còn đơn thuần là câu chuyện của một bữa ăn, mà đã trở thành vấn đề lớn liên quan đến sức khỏe cộng đồng và an sinh xã hội.

"Chỉ cần một mắt xích không an toàn, cả chuỗi có thể trở nên không an toàn. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là tăng cường kiểm tra khi có sự cố, mà cần từng bước chuyển từ xử lý khi sự cố xảy ra sang phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang minh bạch toàn bộ chuỗi", ông Cường nói.

Theo ông Cường, đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với một siêu đô thị như TP.HCM, nơi mỗi ngày có lượng thực phẩm rất lớn được đưa vào thành phố và hàng triệu suất ăn được phục vụ tại trường học, nhà máy, bệnh viện, văn phòng, nhà hàng, khách sạn.

Dù hiện nay đã có nhiều chương trình, tiêu chuẩn, giải pháp và nền tảng công nghệ, điều quan trọng là làm sao kết nối những nỗ lực riêng lẻ thành một hệ thống để cơ quan quản lý có thể phát hiện sớm nguy cơ, doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc được ghi nhận và người tiêu dùng có thể biết, tin tưởng, tham gia giám sát chính bữa ăn của mình.

Mô hình Tick xanh trách nhiệm đang được thí điểm tại TP.HCM là một bước đi theo hướng tăng tính minh bạch và trách nhiệm của từng bên trong chuỗi cung ứng, từ nguồn nguyên liệu đến bàn ăn.

Nhà báo LÊ CAO CƯỜNG, Phó tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ

Tiếp đó, tại phiên thảo luận "Tăng cường bảo đảm an toàn bếp ăn tập thể" trong khuôn khổ chương trình, đại diện nhiều cơ quan quản lý, chuyên gia và các hiệp hội tập trung trao đổi, làm rõ trách nhiệm của mỗi bên, quy trình ứng phó khi phát hiện nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

An toàn thực phẩm không chỉ ở bếp ăn

Mở đầu phiên tọa đàm, ông Võ Hùng Thuật - Giám đốc Trung tâm Truyền thông số Báo Tuổi Trẻ - đã mang tới một phần cơm văn phòng ông đã mua trước đó.

Cầm trên tay hộp cơm, ông Thuật đã bắt đầu câu chuyện khi đặt câu hỏi làm sao để biết được một suất ăn, một hộp cơm mua về có đảm bảo được nguồn gốc, đảm bảo chất lượng hay không?

Trả lời vấn đề, ông Vũ Dương Quân - Giám đốc nghiên cứu thị trường và quản lý hệ thống bán lẻ, Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA) - cho biết trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm nguồn gốc và độ an toàn thực phẩm, việc kiểm soát chất lượng từ đầu vào được doanh nghiệp đặc biệt chú trọng.

Theo đó, SATRA hiện duy trì hệ thống bếp ăn phục vụ người lao động. Ở góc độ phân phối, SATRA đang xây dựng hệ sinh thái gồm các doanh nghiệp thành viên và đơn vị sản xuất, hình thành chuỗi cung ứng đầu vào cho hệ thống bán lẻ.

Theo ông Quân, cách làm này không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. SATRA cũng có đơn vị chuyên thu mua nông sản từ các hợp tác xã để cung ứng cho hệ thống bán lẻ, bếp ăn và trường học.

Chia sẻ tại chương trình, bà Vũ Yến Oanh - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó chủ tịch UBND phường Bình Đông - cho biết đến nay địa bàn phường chưa xảy ra vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm hay ngộ độc thực phẩm tại các bếp ăn trường học.

Tuy nhiên, theo bà Oanh, những vụ việc về mất an toàn thực phẩm xảy ra thời gian qua vẫn là hồi chuông cảnh báo, nhất là khi vấn đề này đang len lỏi trong đời sống hằng ngày và đặc biệt đáng lo ngại nếu xảy ra tại trường học.

"Điều đó cho thấy việc bảo đảm an toàn thực phẩm hết sức quan trọng và cần thiết. Chúng ta cần đầu tư nhiều giải pháp hơn, đồng thời cần sự quan tâm của toàn xã hội đối với nguồn gốc, chất lượng và độ an toàn của thực phẩm", bà Oanh nói.

Theo bà, việc quản lý an toàn thực phẩm không chỉ đặt ra đối với bếp ăn trường học hay các bếp ăn tập thể, mà cần sự chung tay của cả xã hội.

Mô hình Tick xanh trách nhiệm chính là giải pháp hiệu quả và là hướng đi đúng để địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn thực phẩm.

Bàn về các giải pháp nên đi vào đời sống người dân, TS Huỳnh Anh Dũng - Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TP.HCM - cho rằng các nội dung về an toàn thực phẩm cần được truyền tải gần gũi. Đồng thời, chuỗi bảo đảm an toàn thực phẩm liên quan đến nhiều khâu, từ nguồn cung cấp, sản xuất, phân phối đến bếp ăn.

Tuy nhiên, việc truy xuất nguồn gốc của thực phẩm hiện vẫn là vấn đề khó, ngay cả với những người trực tiếp tham gia vào chuỗi cung ứng. Vì vậy, điều quan trọng là các thông tin, giải pháp sau hội thảo không chỉ dừng lại ở các đơn vị quản lý, doanh nghiệp hay người trong ngành mà phải đến được với người dân, người tiêu dùng.

Trong bối cảnh phần lớn người dân đều có điện thoại thông minh, cần có những cách thức đơn giản, dễ hiểu để người tiêu dùng nắm được những thông tin cốt lõi về thực phẩm mình sử dụng.

Tăng cường phối hợp để bảo đảm an toàn bữa ăn học đường

Ông Nguyễn Trường Giang - Phó chủ tịch UBND phường Tân Mỹ - cho biết sau thời gian đầu triển khai mô hình "tick xanh", địa phương ghi nhận những hiệu quả tích cực, trong đó nổi bật là tăng cường trách nhiệm quản lý và sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan.

Mô hình cũng nhận được sự đồng thuận từ cộng đồng, đặc biệt là các trường học và phụ huynh. Từ cuối năm học, khoảng tháng 5-2026, các trường đã tổ chức trao đổi với phụ huynh về chương trình.

Tính đến thời điểm hiện tại, UBND phường phối hợp với Hội Công nghệ cao thành phố tổ chức tập huấn 100% cho các cơ sở giáo dục công lập, ngoài công lập, trường quốc tế, trường liên cấp và các nhóm lớp mầm non độc lập trên địa bàn phường Tân Mỹ và đã có thêm 23 trường có cam kết thực hiện, trong đó có 9 trường công lập (tỉ lệ 100% các trường công lập tham gia) và 14 trường/nhóm lớp ngoài công lập đã đăng ký.

Tương tự, bà Vũ Yến Oanh cho rằng đối với bữa ăn học đường, sự tham gia của nhà trường và phụ huynh có vai trò rất quan trọng.

"Các giải pháp về an toàn thực phẩm cần được triển khai đồng bộ, trong đó sự chung tay của cộng đồng và phụ huynh là yếu tố quan trọng để việc giám sát không chỉ diễn ra tại bếp ăn. mà được thực hiện xuyên suốt từ nguồn cung đến khi thực phẩm đến tay học sinh", bà Oanh nhấn mạnh.

Chia sẻ về bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học, ông Đào Hà Trung - Chủ tịch Hội Công nghệ cao TP.HCM - cho rằng việc này cần dựa trên một hệ thống có khả năng theo dõi, giám sát xuyên suốt và phản hồi nhanh khi phát hiện vấn đề.

Theo ông, các đơn vị cung cấp thực phẩm cần được kiểm tra, quản lý chặt chẽ. Khi xảy ra sự cố, hệ thống phải giúp cơ quan quản lý nhanh chóng truy xuất thông tin, xác định nguồn cung và có phương án xử lý kịp thời. Phụ huynh cần được tiếp cận các thông tin liên quan đến suất ăn của con em mình, trong đó có nguồn gốc thực phẩm, đơn vị cung cấp và các chứng từ liên quan.

Trong phần phát biểu kết thúc chương trình, ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM - cho rằng những ý kiến, trao đổi tại chương trình đã góp phần làm rõ thêm nhiều vấn đề trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.

Theo ông, để nâng cao hiệu quả quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống kiểm soát, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ và thúc đẩy sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, đơn vị sản xuất, kinh doanh cùng người tiêu dùng.

"Tôi hy vọng các giải pháp, mô hình và kinh nghiệm được chia sẻ tại chương trình sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện và triển khai hiệu quả hơn trong thực tế, góp phần xây dựng một môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân", ông Phương nói.

Ông Nguyễn Kim Luyện - Phó trưởng Phòng Học sinh - Sinh viên, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết ngành giáo dục TP.HCM xác định việc bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục là một nhiệm vụ quan trọng, cần được thực hiện thường xuyên và có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều đơn vị.

Theo ông Luyện, việc kiểm soát chất lượng không chỉ dừng lại ở các yêu cầu đối với bếp ăn, mà cần gắn với quá trình đánh giá, giám sát việc thực hiện tại các cơ sở giáo dục, từ nguồn cung ứng đến khâu tổ chức bữa ăn cho học sinh. Khi có dấu hiệu hoặc sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm, các cơ sở giáo dục cần chủ động phối hợp với cơ quan quản lý, cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương để kịp thời kiểm tra, xử lý.