Việc điều chỉnh giá điện cần gắn với cập nhật công bố thông tin kịp thời về giá thành đầu vào của ngành điện - Ảnh: EVN
Lạm phát tăng cao trong 8 tháng qua dưới tác động của nhiều yếu tố biến động giá đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu và các chi phí khác tăng theo. Trong bối cảnh đó, có một yếu tố thuận lợi là giá điện tiếp tục được giữ nguyên kể từ lần điều chỉnh vào ngày 10-5-2025 với mức tăng 4,8%.
Nỗ lực giảm giá điện, ổn định giá để hạn chế tác động đến lạm phát
Sức ép tăng giá điện trong năm nay không còn như những năm trước khi các khoản lỗ của EVN chưa được phân bổ hết. Ngược lại, giá điện lại đang có cơ hội giảm khi bức tranh tài chính của ngành điện khởi sắc tích cực, không những xóa lỗ lũy kế lên tới 44.000 tỉ đồng từ năm 2022-2023 để lại, mà còn ghi nhận mức lãi lên tới hơn 12.200 tỉ đồng.
Theo quy định về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân, giá điện có thể được điều chỉnh hàng năm và trong năm, khi có biến động giá đầu vào. Mức điều chỉnh có thể tăng/giảm phụ thuộc vào biến động giá đầu vào tương ứng theo Nghị định 72 và Nghị định 278 về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.
Trong đó, giá điện có thể được điều chỉnh tối đa tới 3 tháng/lần, với mức giảm nếu giá bán lẻ điện bình quân giảm từ 1% trở lên so với giá bán lẻ điện bình quân hiện hành. Hoặc giá sẽ tăng nếu giá bán lẻ điện bình quân sẽ điều chỉnh tăng từ 2% đến dưới 5%. Trường hợp nếu nếu giá bán lẻ điện bình quân giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2% sẽ không thực hiện việc điều chỉnh giá.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng việc EVN ghi nhận mức lãi trên 12.200 tỉ đồng là thông tin tích cực. Kết quả này phản ánh nhiều điểm nổi bật, đánh giá EVN tăng cường cắt giảm chi phí, đảm bảo an ninh năng lượng, duy trì nguồn điện phục vụ sản xuất kinh doanh, cắt giảm khoản lỗ và ghi nhận lãi.
Đặc biệt, theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, chỉ tiêu tiêu thụ điện tăng cho thấy sản xuất gia tăng, chỉ số sản xuất công nghiệp đã tăng rất cao cùng các chỉ số thương mại, dịch vụ trong hoạt động kinh tế nói chung đều tăng trưởng. Do đó, việc EVN có lãi, đóng góp vào ngân sách và có vai trò quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng là rất tích cực.
Tuy nhiên, ông Ngân cho rằng với chi phí đầu vào tiếp tục tăng cao, biến động của giá năng lượng thế giới cùng ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, khiến EVN phải gia tăng đầu tư để vừa tăng cường nguồn điện, nâng cao hiệu quả, chống thất thoát điện năng.
Do đó đại biểu đoàn TP.HCM cho rằng việc có lợi nhuận là điều kiện để EVN có thể xem xét giảm giá điện trong chừng mực nhất định, góp phần kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, trong trường hợp không thể giảm giá điện thì cần giữ sự ổn định của mức giá hiện nay ngay cả trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng, để giữ ổn định và kiểm soát lạm phát khi đang sắp chạm trần.
Giá điện được xem là chi phí đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất, kinh doanh, cũng như là một chỉ số chi tiêu quan trọng trong đời số người dân. Thực tế, thống kê từ năm 2016 đến nay, giá điện đều ghi nhận mức tăng trong 5 lần điều chỉnh, cũng như thực hiện các đợt giảm giá điện cho một số đối tượng, người dân chịu ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Cần cập nhật, thông tin diễn biến giá đầu vào kịp thời?
Tại thời điểm điều chỉnh giá điện gần đây nhất là tăng 4,8% lên mức 2.204,0655 đồng/kWh vào tháng 5-2025, EVN vẫn công bố còn ghi nhận khoản lỗ lũy kế và đến cuối năm này mức lỗ là 5.611 tỉ đồng. Bức tranh này được cải thiện khi 8 tháng đầu năm tập đoàn đã cán đích thành công lợi nhuận cho cả năm khi tình hình sản xuất kinh doanh và cân đối tài chính tiếp tục duy trì xu hướng tích cực.
Tuy nhiên, giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2025 vẫn chưa được cập nhật và Bộ Công Thương công bố khi theo thông lệ, con số này thường được chính thức đưa ra vào cuối năm 2026.
Báo cáo trên trang Công khai, minh bạch hoạt động kinh doanh điện, xăng dầu của Bộ Công Thương hiện mới cập nhật giá mua điện bình quân tháng 3-2026 từ các nhà máy điện công suất trên 30MW, nhập khẩu điện là 1.907,65 đồng/kWh. Thông tin vào tháng 11-2025, mức giá này là 954,89 đồng/kWh. Các con số này chưa phản ánh hết chi phí đầu vào của giá điện.
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia tài chính, cho rằng việc điều chỉnh giá điện còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khi giá đầu vào cũng đang có xu hướng tăng trong khi các chi phí không giảm.
Tuy nhiên, ông Thịnh cho rằng với sự biến động liên tục của giá cả đầu vào, cần có sự cập nhật kịp thời và thường xuyên hơn các thông số đầu vào EVN để đảm bảo tính công khai, minh bạch. Điều này phù hợp với cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân với mức tối thiểu 3 tháng/lần. Trên cơ sở đó áp dụng những căn cứ để điều chỉnh giá một cách linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, vừa đảm bảo hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp và an toàn tài chính cho ngành điện.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng trước yêu cầu của Nhân dân, Quốc hội mong muốn các thông tin đầy đủ, công khai, minh bạch đối với doanh nghiệp nhà nước. Cùng với việc kiểm tra, giám sát và đánh giá đầy đủ thực trạng kinh doanh của EVN, nhu cầu vốn đầu tư, Chính phủ, Bộ Công Thương cần đảm bảo tính công khai minh bạch theo thị trường. Từ đó việc điều hành giá điện cần linh hoạt hơn, quan tâm tới ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát, cũng như góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
