Johnny Trí Nguyễn: 'Chúng ta ai cũng có dòng máu chiến binh trong người'

Nhưng ngộ lắm, nghệ thuật là vậy đó. Leonardo Da Vinci từng nói một ý mà Johnny Trí Nguyễn rất tâm đắc: Đến một lúc chỉ có thể bỏ nó thôi, chứ nghệ thuật là thứ không bao giờ xong.

Khi về Việt Nam làm phim, có một điều lạ là lứa đạo diễn Việt kiều lúc đó đều muốn phải làm sao cho phim giống Việt Nam nhất, nhưng khi làm việc với những đạo diễn Việt Nam, họ lại muốn làm sao cho nó giống nước ngoài nhất.

Johnny Trí Nguyễn

Hễ là người Việt, có gia đình nào chưa từng tham chiến?

* Phim Hộ linh tráng sĩ (dự kiến ra rạp dịp 2-9 năm nay) có bao nhiêu cảnh võ thuật mà làm hậu kỳ xuyên Tết, xuyên lễ 30-4 vẫn chưa xong?

- Khoảng mười mấy cảnh, trong đó có hai đại cảnh lớn. Nhưng hậu kỳ hành động mệt hơn hậu kỳ phim chính kịch nhiều. Mất thời gian lắm. Nhà sản xuất hối ngày hối đêm, có điều không nhanh hơn được. Bao giờ xong hết, chắc tôi phải kiếm đường ở ẩn cho khỏe.

* Trong phim này, Johnny Trí Nguyễn vào vai Hữu tướng quân - người theo Đinh Bộ Lĩnh từ những ngày đầu dựng nghiệp. Anh còn viết cả backstory (bối cảnh nhân vật trước khi cốt truyện chính bắt đầu) cho nhân vật này...

- Tôi nghĩ để nhân vật có chiều sâu tâm lý, sự đậm đà trong từng câu thoại và chân thật trong từng cử chỉ, bản thân diễn viên cần tạo dựng cả cuộc đời của nhân vật cho tới thời điểm phim mở màn.

Hữu tướng không phải không thương vợ con, mà vì ông tin đất nước yên thì nhà mới yên.

Ông chọn trung thành với giang sơn, với hy vọng một ngày về trong yên ổn trọn vẹn. Song đến ngày chiến thắng, khi quay về thì mái nhà xưa không còn. Từ đó ông không còn cười.

Tất cả tình cảm còn lại, ông dồn cho quân lính - những sinh mệnh ông không được phép để mất.

Người Á Đông rất khác người Tây phương: gia đình rất quan trọng nhưng nước nhà còn quan trọng hơn. Chính điều đó khiến phim Á Đông đi vào lòng người hơn.

Người ta hy sinh hạnh phúc cá nhân, hy sinh gia đình cho dân tộc, vì thế sự hy sinh đó mới đau. Trong khi đó ở phương Tây, nhiều khi người ta phải phấn đấu để chống lại hình thức xã hội hóa muốn áp đặt lên mình.

* Ý anh nói có thể khái quát lại thành cụm từ "dòng máu anh hùng"? Người Á Đông ai cũng có dòng máu anh hùng chảy trong người?

- Đúng vậy. Phần lớn các nước Á Đông đều từng bị đô hộ. Sống trong một chế độ đô hộ nào đó, con người thường có "nhục khí". Khi giải tỏa được nhục chí đó ra, sướng lắm. Ý chí đó được cấy thẳng vào máu và truyền từ thế hệ này tới thế hệ khác.

Teaser phim Hộ linh tráng sĩ, dự kiến ra rạp dịp 2-9 năm nay

* Ninh Bình - bối cảnh phim Hộ linh tráng sĩ - kết nối thế nào với dòng máu anh hùng đang chảy trong anh?

- Ninh Bình là mảnh đất thiêng, từng xảy ra chiến sự thật. Chẳng biết có phải ảo giác không nhưng tôi đã nghĩ hàng nghìn năm trước, nó cũng như bây giờ mà thôi. Mỗi khi tôi bận trang phục tướng quân, rồi cưỡi ngựa..., có cảm giác bản thân mình biến mất. Những người xung quanh mình cũng vậy. Đều đã thành nhân vật. Dòng máu anh hùng ấy bắt đầu hiện diện.

Hay nói cách khác, chúng ta là những chiến binh tồn tại sau bao nhiêu cuộc chiến tranh mà đất nước Việt Nam đã đi qua. Hễ là người Việt, có lẽ chẳng có gia đình nào mà chưa từng có người tham chiến cả. Trong máu chúng ta có sẵn dòng máu chiến binh đó, chỉ cần có dịp sẽ trỗi dậy. Nó ra mùi lắm em!

Trong phim Hộ linh tráng sĩ, có một cảnh tôi rất mê, đó là các chiến sĩ quây quần hát một bài hát rất đặc biệt nói lên tinh thần chiến binh. Khi lời ca bật ra, chúng tôi đã khóc. Mọi thứ xung quanh rất thiêng liêng. Nó lạ lắm, ngọt lắm, ăn khớp lắm và nói theo kiểu tâm linh là nó cũng được phù hộ lắm (cười lớn). Ai tham gia bộ phim này cũng đều sẽ thấy như vậy thôi.

200 nghệ sĩ, nhân sự cộng lại, nhiều cá tính vô cùng, đôi khi chẳng ai chịu ai. Và thông thường, một phim bự như vậy phải trục trặc một đống thứ song mọi thứ đều êm ru. Nó ngọt xớt vậy đó.

Dòng máu anh hùng quá mới thời điểm đó

* Anh có nhớ cảm giác lần đầu tiên về nước?

- Năm 2000, tôi về nước đóng phim Vật đổi sao dời. Trong khi mọi người bay thẳng từ Mỹ về TP.HCM, tôi lại chọn hạ cánh sân bay Nội Bài (Hà Nội), rồi lang thang từ Bắc vào Nam.

Khi sang Mỹ, tôi còn quá nhỏ, không nhớ gì hết trơn nên tôi muốn "trải nghiệm lại" Việt Nam. Trong suốt hành trình đó, tôi nhận ra mình rất kết nối với lòng đất này. Tôi tự nhủ: phải viết một bộ phim, chính là Dòng máu anh hùng sau đó.

* Dòng máu anh hùng mở đường cho phim hành động thuần Việt nhưng có cái gì mở đường mà dễ dàng đâu? Phim có kinh phí 1,6 triệu USD (khoảng 25,7 tỉ đồng vào năm 2007, trong khi kinh phí trung bình của phim Việt thời đó chỉ vào khoảng 5 tỉ đồng) nhưng doanh thu chỉ đạt 10 tỉ đồng. Nghe nói phải tới năm 2023, gia đình Johnny Trí Nguyễn mới trả hết nợ. Anh có thấy cay đắng?

- Khi về Việt Nam, tôi mới biết đến cụm từ "phim mì ăn liền". Từ chất lượng đến nội dung không có cái gì thực sự nghiêm túc. Nếu nghiêm túc, có lẽ số phận nó cũng như Dòng máu anh hùng mà thôi. Thị trường điện ảnh ở Việt Nam lúc đó không có.

Nhưng hỏi tôi có thấy cay đắng không thì tôi không nghĩ theo hình thức đó. Bởi cái gì cũng có sự đền bù của nó. Nếu mình làm một tác phẩm đàng hoàng, cống hiến, đem một món ăn tinh thần cho nhiều người, sự đền đáp không nằm ở vấn đề tiền bạc mà ở chỗ khác.

Johnny Trí Nguyễn: 'Chúng ta ai cũng có dòng máu chiến binh trong người' - Ảnh 5.

* Dòng máu anh hùng là một trong 17 phim được chiếu trong chương trình Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm Đổi mới thuộc khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ 4 diễn ra từ 28-6 đến ngày 4-7. Anh nghĩ gì?

- Giờ tôi mới biết thông tin này. Không thiếu những bộ phim phát hành được vài tuần, vài tháng thì không còn ai nhắc tới nó nữa. Dòng máu anh hùng 20 năm rồi. Vậy người ta vẫn nhắc, chứng tỏ nó đã thấm đượm trong lịch sử điện ảnh Việt Nam.

Công sức, tiền bạc và tinh thần của những anh em làm nên bộ phim khi đó rất khủng khiếp. Chúng tôi đã làm ra một bộ phim quá mới trong thời điểm đó. Nó đi trước thời. Đúng ra, nó nên ra đời vào hai mươi năm sau. Ha ha (cười lớn). Nhưng tôi nghĩ lúc đó, dù thắng hay thua, bằng cớ gì cũng phải làm Dòng máu anh hùng thôi. Chắc phải vậy thôi. Cái số nó vậy.

Trailer phim Dòng máu anh hùng

* Quan sát thị trường điện ảnh Việt Nam hiện tại, anh thấy sao?

- Phim Việt Nam hơi kiểu theo mùa. Làm phim hài thấy trúng một cái là một đống phim hài ra. Tương tự, làm phim kinh dị trúng một cái, trời đất quỷ thần ơi, hết poster này tới poster kia toàn phim kinh dị không? Giỡn quài à!

Tôi ít nhận lời đóng phim là vì vậy. Xưa giờ cái gì đơn giản quá dễ bị chán. Nếu chúng ta chơi game, level nào qua rồi ta không muốn chơi lại. Tôi chỉ nhận lời khi nó có cái gì đó kích thích mình. Tôi không phải kiểu người cứ ra set đại đại, diễn cho xong rồi cầm cát xê đi về.

* Vậy lý do anh nhận lời phim Hộ linh tráng sĩ?

- Đó có lẽ là phim lớn nhất được sản xuất ở Việt Nam. Cực kỳ khó làm. Lại nghiêm túc, có giá trị, không phải làm cho có. Làm phim cũng là làm văn hóa, mình không thể lơ là, phiến phiến được. Nếu nhận đại một bộ phim để có cát xê thì tôi thà đi làm cái khác.

Càng ngày tôi càng nhận ra giá trị của một bộ phim đôi khi lớn hơn điều mà chúng ta có thể nghĩ. Khi mình đặt tâm sức của mình vào, tác phẩm đó phải có một giá trị. Làm gì cũng phải tới nơi tới chốn thì mới đã. Nếu không, có thể nó mang lại giá trị cho các nhà đầu tư, nhà sản xuất chứ chẳng mang lại giá trị gì cho người nghệ sĩ cả.

Johnny Trí Nguyễn

Đọc hồi ký của ông nội: mê ly

* Ngoài Dòng máu anh hùng 2: Nhạn trắng Cà Mau, anh đang có mấy kịch bản chưa dựng?

- Bao gồm cả Nhạn trắng Cà Mau thì ba kịch bản đã hoàn chỉnh. Đều liên quan đến chủ đề dòng máu anh hùng, trong đó có action (hành động), adventure (phiêu lưu) và đất nước.

* Có kịch bản rồi mà không sớm dựng thành phim, anh không khó chịu ư?

- Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Với tôi, viết xong kịch bản là xong rồi, không nhất thiết phải làm phim.

* Anh là cháu nội của cao thủ võ lâm Nguyễn Chánh Minh (biệt danh Nhạn trắng Cà Mau). Có chuyện gì mà trên Google không thấy?

- Tôi không khoái việc đọc lắm vì đọc rất chậm nhưng khi đọc hồi ký của ông nội để lại thì mê ly. Là người sống trong chế độ đô hộ, xuyên qua Thế chiến 1, kinh tế toàn cầu sụp đổ đến Thế chiến 2, ông nội tôi sống một cuộc đời đúng kiểu đầu đội trời chân đạp đất.

Năm 18 tuổi, ông tôi đã làm những chuyện kinh thiên động địa. Khi Thế chiến 2 nổ ra, cần vũ khí để đánh Pháp, ông nói sẽ điều đình với Nhật để Nhật bán vũ khí lại cho ông, nếu họ không bán, ông sẽ tổ chức cướp.

Hồi ký kể thời đó khổ tới nỗi nghe nói cái miếu, cái đền nào linh, ông đều tới đó khấn vái mong bớt khổ. Nhưng mãi hổng hết khổ, bớt khổ, ông quay trở lại đập hết các miếu, đền đó. Ông còn viết: Có ai trừng phạt tui đâu? Ông gan và lì cỡ đó, ai làm lại.

Nhưng thời loạn lạc đó, phải có khí chất mạnh như vậy thì mới thu phục, lãnh đạo được người khác đi làm khởi nghĩa. Dưới trướng ông có 500 quân thiện chiến. Uy danh một vùng. Ông là người không ham kể lể, ông thực hiện. Ông không nói ông yêu nước, ông chỉ đi cướp gạo phát cho dân.

Tương tự, ông nói: "Võ để thực hành, chứ không phải để nói". Đó cũng là câu slogan của võ đường Liên Phong hiện tại.

* Johnny Trí Nguyễn được mấy phần như ông của mình?

- Nếu ông nội sống ở thời này chắc ông cũng hiền queo như thằng cháu nội Johnny Trí Nguyễn của ông mà thôi.