Ngày 1/4, đại diện Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an) cho biết, với phương châm “điều tra sâu, xác minh kỹ”, “đánh một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”, thời gian qua đơn vị đã phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.
Trong đó, điển hình là các vụ án liên quan đến một số công ty lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục, có hành vi làm giả dữ liệu.
Liên tiếp phá chuyên án liên quan đến trạm quan trắc môi trường
Trong chuyên án mang bí số 288A, C05 phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C01) đấu tranh với đường dây phạm tội vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, đưa hối lộ, nhận hối lộ, giả mạo trong công tác, gây ô nhiễm môi trường liên quan Công ty CP Kỹ thuật Môi trường Việt An.
Đến thời điểm hiện tại, cơ quan chức năng đã tổ chức khám xét 235 địa điểm là các trạm quan trắc khí thải, nước thải tự động thuộc 143 công ty tại TPHCM, Bình Dương, Quảng Ninh…; đồng thời thu giữ nhiều thiết bị điện tử (máy tính, datalogger, thiết bị phân tích…) có liên quan đến việc can thiệp, chỉnh sửa số liệu quan trắc môi trường tự động.
Công an thu giữ các thiết bị có liên quan đến việc can thiệp, chỉnh sửa số liệu quan trắc môi trường. Ảnh: CACC
Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án hình sự “Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác, Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức, Đưa hối lộ và Nhận hối lộ” xảy ra tại Công ty CP Kỹ thuật Môi trường Việt An và các cơ quan, tổ chức liên quan trên địa bàn Hà Nội, TPHCM và các tỉnh, thành phố trên toàn quốc; đồng thời, khởi tố 24 bị can.
Máy quan trắc bị can thiệp để chỉnh dữ liệu. Ảnh: VTV
Trong vụ việc khác, C05 phối hợp với Công an tỉnh Bắc Ninh và các đơn vị nghiệp vụ có liên quan tổ chức phá chuyên án 998H.
Đây là chuyên án đấu tranh với đường dây phạm tội xâm nhập trái phép mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác; làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức; gây ô nhiễm môi trường liên quan tới Công ty TNHH Minh Thành Group và một số đơn vị.
Ban chuyên án đã đồng loạt khám xét 12 công ty và 37 địa điểm là các trạm quan trắc khí thải, nước thải tự động có liên quan và thu giữ nhiều tài liệu, thiết bị điện tử.
Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án ''Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác; Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức''; đồng thời, khởi tố 31 bị can.
Lật tẩy thủ đoạn tinh vi
Theo đại diện C05, các vụ án trên cho thấy hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục hiện nay đang bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, bị các đối tượng lợi dụng để can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu nhằm che giấu hành vi xả thải trái phép, làm sai lệch thực trạng môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu lực quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.
Cơ quan điều tra làm rõ phương thức, thủ đoạn phạm tội của các đối tượng có thể xảy ra ở bất kỳ thiết bị nào trong hệ thống quan trắc tự động như: bộ phận thu mẫu; buồng chứa mẫu; thiết bị đo; thiết bị phân tích; thiết bị truyền, nhận dữ liệu.
Các đối tượng phạm tội sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để can thiệp hệ thống quan trắc. Ảnh: VTV
Đơn cử, với thủ đoạn can thiệp trực tiếp vào hệ thống hút mẫu, thiết bị phân tích tại các trạm quan trắc, các đối tượng đã pha loãng, lọc mẫu bằng cách đấu nối tinh vi các đường cấp nước sạch hoặc khí nén vào bồn chứa mẫu, bồn phân tích mẫu nhằm làm loãng nồng độ chất ô nhiễm trong mẫu đo.
Để thay đổi thông số cài đặt trên thiết bị đo, các đối tượng "can thiệp" vào dải đo, khoảng đo để làm sai lệch thông số so với thiết bị phân tích, qua đó làm thay đổi kết quả đo thực tế.
Cũng theo đại diện C05, các đối tượng còn thay đổi cấu hình cài đặt ở thiết bị phân tích, trực tiếp chỉnh sửa cấu hình trên hệ thống phân tích hoặc thông qua các phần mềm kết nối với thiết bị phân tích để thay đổi hệ số nhân, công thức tính toán, nhằm làm giảm giá trị đo thực tế hoặc thiết lập dữ liệu giả, khống chế giá trị dữ liệu.
Tinh vi hơn, các đối tượng còn can thiệp vào thiết bị truyền, nhận dữ liệu. Việc can thiệp có thể được thực hiện từ xa qua mạng Internet, thông qua việc kết nối (bằng các phần mềm Ultraview, TeamViewer…) với máy tính tại doanh nghiệp.
