Một tàu chở dầu đang cập cảng Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, ngày 25-3 - Ảnh: AFP
Sau nhiều ngày leo thang căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng, thị trường năng lượng toàn cầu bất ngờ hạ nhiệt khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang tìm kiếm giải pháp đàm phán với Iran.
Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cảnh báo đợt giảm giá này có thể chỉ là phản ứng tâm lý ngắn hạn.
Hạ nhiệt
Giá dầu Brent giảm mạnh tới 7% xuống gần 97 USD/thùng, còn giá dầu West Texas Intermediate xuống mức gần 89 USD/thùng, sau khi ông Trump tiết lộ Iran đã đề nghị tặng một món quà "liên quan đến dòng chảy, đến eo biển (Hormuz)".
Theo các nguồn tin, Mỹ đã soạn thảo một kế hoạch 15 điểm nhằm giúp chấm dứt xung đột. Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin cấp cao ở Iran xác nhận Pakistan đã chuyển đề xuất của Mỹ cho Iran, nhưng địa điểm cho bất kỳ cuộc đàm phán nào giữa Tehran và Washington để chấm dứt chiến tranh vẫn chưa được quyết định.
Cùng lúc, Iran cho biết các tàu nước ngoài được phép đi qua Hormuz, miễn là chúng không hỗ trợ các hành động gây hấn chống lại nước này và tuân thủ các quy định do Tehran đặt ra. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cũng tuyên bố sẵn sàng xả thêm dầu dự trữ khi cần thiết.
"Ông Trump dường như đang tìm kiếm các cuộc đàm phán nghiêm túc với Iran, đồng thời vẫn để ngỏ các lựa chọn khác" - ông Will Todman, chuyên gia cao cấp về Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế, nhận định với Hãng tin Bloomberg.
Ông nói thêm tuyên bố của ông Trump điều động thêm 2.000 quân đến Trung Đông có thể là "một phần trong chiến lược đàm phán của ông ấy".
Dù vậy, thị trường vẫn đang chờ xem liệu các nỗ lực ngoại giao có thể dẫn đến hòa bình thực sự hay không. Và nếu đàm phán diễn ra, chúng cần đạt tiến triển nhanh chóng trước khi các tác động kinh tế lan rộng trên toàn cầu.
"Sự gián đoạn quá lớn, chúng ta sẽ rơi vào tình trạng hoảng loạn hoàn toàn nếu tình hình này không được giải quyết nhanh chóng", nhà phân tích năng lượng Helge Andre Martinsen của Ngân hàng đầu tư Na Uy DNB Carnegie cảnh báo.
Cú sốc nguồn cung còn đó
Giá dầu dường như biến động theo từng tin tức về chiến tranh, nhưng trên thực tế phải mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng, tác động mới lan tỏa hết vào hệ thống cung ứng phức tạp từ các giếng dầu với các trạm xăng.
Cuộc xung đột ở Trung Đông sẽ có tác động sâu sắc đến thị trường năng lượng toàn cầu. Theo giới phân tích, cuộc xung đột ở Trung Đông đã phơi bày một điểm yếu cơ bản: sự tập trung của dòng chảy dầu mỏ tại các điểm nghẽn quan trọng như eo biển Hormuz, điều mà không thể bù đắp được khi xảy ra sự tắc nghẽn.
Bởi không giống như những gián đoạn do lệnh trừng phạt gây ra, việc phong tỏa kéo dài eo biển Hormuz không chỉ cản trở các tuyến đường thương mại mà còn cả khả năng xuất khẩu của các nhà sản xuất.
"Nói cách khác, chiến tranh càng kéo dài và việc vận chuyển tự do qua eo biển này càng bị gián đoạn, giá dầu và khí đốt càng duy trì ở mức cao. Các công cụ được sử dụng vào năm 2022, như đa dạng hóa và chuyển hướng tuyến đường, sẽ không hiệu quả trong việc ổn định thị trường", chuyên gia Nikolay Kozhanov tại Trung tâm Nghiên cứu vùng Vịnh của Đại học Qatar giải thích.
Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở cửa hoàn toàn trở lại, việc đưa thị trường dầu về trạng thái bình thường cũng không đơn giản. Trong thời gian xung đột, các nhà sản xuất dầu ở vùng Vịnh đã cắt giảm sản lượng đáng kể. Để giá dầu trở lại mức trước chiến tranh, họ cần khôi phục các nguồn cung này, điều có thể mất nhiều thời gian.
Tính đến đầu tuần này, căng thẳng ở eo biển Hormuz đã làm giảm nguồn cung dầu xuống 16 triệu thùng mỗi ngày, theo phân tích của JPMorgan Chase.
Một cây xăng ở Chile ngày 24-3 - Ảnh: AP
Các kịch bản giá dầu
Theo tờ Wall Street Journal, trong bối cảnh nguồn cung dầu mỏ khan hiếm ở Trung Đông, các nhà giao dịch thực tế đang trả mức giá "trên trời" 160 USD/thùng cho dầu của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, loại dầu có thể tránh được eo biển Hormuz, cao hơn nhiều so với các chuẩn mực toàn cầu.
Nguyên nhân do khách hàng châu Á đang tìm kiếm dầu thô để tiếp tục sản xuất dầu diesel và nhiên liệu máy bay, trong khi các nhà sản xuất vùng Vịnh cắt giảm sản lượng.
Nhiều nhà phân tích cho rằng đây có thể là kịch bản rộng hơn của thị trường dầu mỏ thế giới nếu dòng chảy dầu qua Hormuz không sớm được khôi phục.
Trong báo cáo gửi nhà đầu tư ngày 23-3, Tổ chức tài chính Goldman Sachs nâng dự báo giá dầu Brent năm 2026 lên 85 USD/thùng, trong khi dự báo giá dầu WTI ở mức 79 USD cho phần còn lại của năm.
Ngân hàng này cho rằng sự gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz có thể đẩy giá dầu Brent lên trung bình 110 USD/thùng đến cuối tháng 4, trước khi giảm dần xuống khoảng 71 USD vào quý 4-2026.
