Ông Nguyễn Duy Cuông - 85 tuổi, ngụ xã Xuân Lâm, Nghệ An mang di ảnh của anh tới điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ sáng 28-10 - Ảnh: DOÃN HÒA
Những ngày cuối tháng 10, tại điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ đặt ở trụ sở Công an phường Trường Vinh (Nghệ An), nhiều người già được con cháu và các chiến sĩ công an, đoàn thanh niên dìu đến làm thủ tục.
Có người mang theo giấy báo tử đã ngả màu, có người cẩn thận giữ những tấm ảnh đen trắng, những kỷ vật ít ỏi của người thân đã hy sinh nơi chiến trường.
Hai tấm ảnh cũ và cuộc tìm kiếm người anh sau 54 năm
Trong dòng người ấy, ông Nguyễn Duy Cuông (85 tuổi) - ngụ xã Xuân Tường, huyện Thanh Chương (cũ), nay là xã Xuân Lâm, Nghệ An - mang theo hai tấm ảnh của người anh trai là liệt sĩ Nguyễn Duy Công (sinh năm 1930).
Một tấm ảnh ông Công chụp cùng đồng đội, tấm còn lại là ảnh chân dung. Hai tấm ảnh tuy đã ngả màu thời gian song vẫn được gia đình gìn giữ suốt nhiều năm như những dấu vết còn lại của người thân mà hơn nửa thế kỷ qua họ vẫn mải miết tìm kiếm.
Đứng bên cạnh người chú, ông Nguyễn Hữu Sáng (63 tuổi) - con rể liệt sĩ Công, cẩn thận chuẩn bị thông tin để phục vụ việc thu nhận mẫu ADN.
Theo ông Sáng, liệt sĩ Công từng giữ chức Phó chính ủy Trung đoàn 19, Bộ Tư lệnh Đoàn 559. Theo giấy báo tử, ông hy sinh năm 1972 tại mặt trận phía Nam. Từ ngày nhận tin dữ, gia đình chỉ biết người thân đã nằm lại nơi chiến trường, còn phần mộ ở đâu vẫn là điều chưa thể xác định.
Ông Cuông được các cán bộ chiến sĩ công an tận tình hướng dẫn, lấy mẫu xét nghiệm ADN - Ảnh: DOÃN HÒA
Ngày ông Công hy sinh, con gái duy nhất lúc đó mới 8 tuổi. Đứa trẻ lớn lên trong sự thiếu vắng người cha, còn người vợ ở quê nhà một mình nuôi con, ôm nỗi mong chờ chồng trở về.
Nhiều năm qua, gia đình đã tìm đến các nghĩa trang liệt sĩ, dò hỏi thông tin từ nhiều nguồn, mong tìm được một manh mối về nơi ông Công yên nghỉ. Nhưng những chuyến đi cứ nối tiếp nhau, hy vọng rồi lại thất vọng.
Điều khiến gia đình day dứt nhất là người vợ liệt sĩ đã mang theo nỗi mong ngóng ấy đến tận cuối đời. Sáu năm trước, bà qua đời ở tuổi 83. Suốt những năm tháng sống một mình nuôi con, bà vẫn luôn đau đáu mong một ngày tìm được hài cốt chồng để đưa về quê hương.
Ông Nguyễn Hữu Sáng - con rể liệt sĩ Công hy vọng qua đợt lấy mẫu ADN lần này có thể xác định được phần mộ của cha - Ảnh: DOÃN HÒA
"Bà lúc nào cũng mong con cháu tìm được mộ ông. Gia đình đã đi tìm nhiều nơi, hỏi thăm nhiều nguồn nhưng vẫn chưa có kết quả. Đến khi mất, mong muốn ấy vẫn còn dang dở...", ông Sáng nói, mắt đỏ hoe.
Không chỉ có những tấm ảnh, gia đình còn lưu giữ một bức thư tay liệt sĩ Công gửi về trước lúc hy sinh. Trong thư, ông căn dặn các em cố gắng lao động sản xuất, chăm lo cho cha mẹ và chờ ngày đất nước hòa bình.
Lần này, ông Cuông được con cháu đưa đến điểm thu nhận mẫu ADN với hy vọng từ mẫu sinh phẩm của người thân, cơ quan chức năng có thêm căn cứ đối chiếu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Bức thư cuối cùng của người cha gửi về từ chiến trường
Bà Nguyễn Thị Hoa và ông Nguyễn Võ Tường (chú bà Hoa) tới điểm lấy mẫu ADN để tìm phần mộ người cha hy sinh cách đây đã 56 năm - Ảnh: DOÃN HÒA
Từ sáng sớm, bà Nguyễn Thị Hoa (66 tuổi) cùng người chú là ông Nguyễn Võ Tường (68 tuổi) đến lấy mẫu ADN với mong muốn tìm được phần mộ người cha đã hy sinh cách đây 56 năm.
Cha bà Hoa là liệt sĩ Nguyễn Võ Tiến (sinh năm 1937) quê xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương (cũ), nay là xã Xuân Lâm, Nghệ An. Thời điểm hy sinh, ông mang quân hàm thượng sĩ, giữ chức tiểu đội trưởng Đại đội 11, Tiểu đoàn 6, KB. Ông hy sinh năm 1970 tại mặt trận phía Nam.
Ngồi chờ đến lượt lấy mẫu, bà Hoa kể ký ức về cha mình không nhiều. Khi ông lên đường chiến đấu, bà còn quá nhỏ để hiểu hết những mất mát, chia ly của chiến tranh. Hình ảnh người cha trong trí nhớ của bà chỉ còn là những mảnh ghép mờ nhạt, được chắp nối qua lời kể của mẹ và những người thân trong gia đình.
Trước khi vào chiến trường, ông Tiến là cán bộ Nhà máy bơm Hải Dương. Năm 1968, khi có lệnh tổng động viên, ông lên đường vào Nam chiến đấu, để lại người vợ và các con ở quê nhà.
Một năm sau, năm 1969, gia đình nhận được lá thư ông gửi từ chiến trường. Trong thư, ông biết tin vợ đang mang thai đứa con thứ ba. Nhưng ở nơi chiến trường xa xôi, ông chưa biết đứa trẻ là trai hay gái.
Đó cũng là bức thư cuối cùng gia đình nhận được từ ông.
Các thông tin thân nhân liệt sĩ lấy mẫu ADN được lưu trữ phục vụ việc đối chiếu, xác minh - Ảnh: DOÃN HÒA
Người con thứ ba sau này chào đời và lớn lên mà chưa một lần được nhìn thấy cha. Những đứa con của ông Tiến cứ thế trưởng thành trong vòng tay người mẹ, còn người cha mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.
"Lúc cha đi chiến đấu, tôi còn nhỏ lắm, chẳng nhớ được nhiều về cha. Sau này chỉ nghe mẹ kể lại, rồi biết cha qua những thông tin gia đình còn lưu giữ. Bức thư năm 1969 là lá thư cuối cùng cha gửi về. Từ đó gia đình không còn nhận được tin tức gì nữa", bà Hoa nghẹn lời.
Theo thông tin gia đình nhận được, nơi mai táng ban đầu của liệt sĩ Tiến là Đông đường Kra Ban.
Thế nhưng, địa danh ấy chưa đủ để gia đình xác định chính xác phần mộ. Suốt hàng chục năm qua, người thân đã tìm kiếm từ nhiều nguồn thông tin, hỏi thăm đồng đội và lần theo những dấu vết còn lại, nhưng vẫn chưa tìm thấy nơi ông nằm xuống.
Bà Hoa mong mỏi qua đợt xét nghiệm ADN lần này, nếu tìm được hài cốt cha mình, gia đình sẽ có cơ hội đưa ông về quê nhà, để những người con, người cháu được thắp nén hương bên phần mộ người thân sau bao năm xa cách.
Hơn 3.500 thân nhân liệt sĩ được lấy mẫu ADN trong đợt 2
Dự kiến đợt 2, tỉnh Nghệ An sẽ thu nhận mẫu ADN của hơn 3.500 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ - Ảnh: DOÃN HÒA
Hoạt động thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính đợt 2 tại Nghệ An diễn ra từ ngày 25 đến 30-10, dự kiến thu nhận mẫu ADN của hơn 3.500 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ. Do quy mô lớn, thân nhân liệt sĩ chưa được lấy mẫu tại 130 xã, phường sẽ tập trung về các điểm thu nhận mẫu tập trung.
Bên cạnh điểm thu nhận tập trung tại Công an phường Trường Vinh, lực lượng công an còn tổ chức 3 tổ lưu động đến tận nhà lấy mẫu ADN cho 80 thân nhân liệt sĩ già yếu, ốm đau, không thể đi lại.
Trước đó, thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, từ ngày 25-6 đến 1-7, tỉnh Nghệ An đã thu nhận mẫu ADN của 17.831 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
