
Một góc hố khai quật của di tích Trạm Nam Chơn - Ảnh: HƯNG LỢI
Ngày 20-11, Bảo tàng Đà Nẵng cho biết UBND TP Đà Nẵng vừa có quyết định về việc xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích hỗn hợp cấp thành phố.
Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là hai công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn, được xây dựng và hoàn thiện trong khoảng thời gian từ thế kỷ 17 đến giữa thế kỷ 19, nhằm kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng.
Với vị trí chiến lược, hai công trình giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới phòng thủ liên hoàn của triều Nguyễn, góp phần bảo vệ kinh đô Huế và vùng duyên hải miền Trung.
Trong cuộc kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha (1858 - 1860), khu vực này đã diễn ra những trận giao tranh quyết liệt giữa quân triều Nguyễn và quân xâm lược, gắn liền với cuộc chiến đấu bảo vệ Đà Nẵng của quân và dân ta.
Năm 2023, Tuổi Trẻ từng có loạt bài về di tích kháng Pháp Đồn Chơn Sảng, Trạm Nam Chơn, công trình phòng thủ quân sự của triều Nguyễn được xây dựng từ cách đây hơn 200 năm. Các di tích này được lịch sử viết rõ với nhiều sự kiện buổi đầu kháng Pháp ở Đà Nẵng.
Trong đó có trận đánh ngày 18-11-1859 khi liên quân Pháp - Tây Ban Nha với 300 người từ vịnh Đà Nẵng tấn công bằng thuyền chiến và đánh chiếm nơi đây.
Trao đổi với phóng viên, đại diện Hội Di sản Văn hóa thành phố Đà Nẵng cho rằng những dấu ấn lịch sử của Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn không chỉ với tư cách là những công trình quân sự dưới triều Nguyễn, mà còn là những chứng tích lịch sử tiêu biểu, phản ánh truyền thống yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc của quân và dân Việt Nam.
Vị này cho rằng việc công nhận di tích có ý nghĩa quan trọng cho việc bảo tồn di tích cũng như việc tiếp tục khảo cứu sâu hơn về di tích quan trọng này.

Các di tích phòng thủ triều Nguyễn ở dưới chân núi Hải Vân được nhắc tên trong chính sử hơn 170 năm trước. Điều này được các nhà khảo cổ dự đoán hình thành từ thời chúa Nguyễn tồn tại liên tục ngót 200 năm qua - Ảnh do Đoàn khai quật khảo cổ cung cấp
Tháng 5 vừa qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng tổ chức khai quật khảo cổ khẩn cấp, đồng thời triển khai lập hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích đối với Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn.
Theo đó, hai địa điểm đã được tổ chức khai quật khảo cổ với tổng diện tích 600m², gồm 300m² tại Trạm Nam Chơn và 300m² tại Đồn Chơn Sảng.
Qua quá trình khai quật, các nhà khảo cổ học phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ có giá trị.
Những kết quả này góp phần bổ sung nguồn tư liệu khoa học quan trọng, phục vụ công tác nghiên cứu, nhận diện rõ hơn về quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại cũng như giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình. Hiện những hiện vật khảo cổ đã được bàn giao cho Bảo tàng Đà Nẵng quản lý, lưu giữ.
Di tích hỗn hợp đầu tiên của Đà Nẵng
Đây là hai di tích đầu tiên được xếp hạng theo loại hình di tích hỗn hợp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng kể từ khi Luật Di sản văn hóa năm 2024 có hiệu lực.
Việc Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn được xếp hạng di tích hỗn hợp cấp thành phố có ý nghĩa quan trọng, khẳng định những giá trị nổi bật về lịch sử và khảo cổ học của hai địa điểm.