Đoàn tàu metro có thể chạy liên thông từ Bến Thành - Thủ Thiêm đến sân bay Long Thành

Theo kế hoạch, đến tháng 4-2027, Tập đoàn THACO sẽ sản xuất các toa tàu tại nhà máy ở Bình Cơ - Ảnh: THACO

Bộ Xây dựng vừa có ý kiến gửi UBND TP.HCM đối với danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn chủ yếu áp dụng cho dự án tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành. Dự án có tổng chiều dài 48km, kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành. 

Thống nhất nguyên tắc đồng bộ tiêu chuẩn, có khả năng vận hành liên thông 

Theo Bộ Xây dựng, hồ sơ kèm theo thể hiện dự án đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành được nghiên cứu là đoạn tiếp nối của metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Phương án công nghệ được đề xuất đồng bộ với các đoạn của metro số 2 (đoạn Bến Thành - Tham Lương và đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm).

Bộ Xây dựng thống nhất về nguyên tắc lựa chọn hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, áp dụng cho dự án theo hướng kế thừa danh mục đã áp dụng đối với các dự án metro số 2. 

Việc này để bảo đảm tính đồng bộ, khả năng kết nối, vận hành liên thông, thuận lợi trong khai thác, bảo trì, đào tạo nguồn nhân lực và từng bước phát triển công nghiệp đường sắt trong nước. 

Trong thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, xây dựng định hướng áp dụng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị trên phạm vi cả nước. 

Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng về bộ thông số kỹ thuật cơ bản dùng chung, danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, hiện đại.

Qua đó tạo điều kiện kết nối, phát triển công nghiệp đường sắt trong nước và từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. 

Hướng tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành - Ảnh: Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh

Nền tảng cho chạy tàu liên thông từ sân bay Tân Sơn Nhất đến sân bay Long Thành 

Sau hợp nhất TP.HCM, mạng lưới đường sắt đô thị có quy mô 27 tuyến với hơn 1.000km. Có thể thấy thành phố hiện đang ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển mạng lưới đường sắt đô thị. Đây cũng là thời điểm thuận lợi nhất để thống nhất bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chung cho toàn hệ thống.

Metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương, khởi công ngày 19-1-2026 được thành phố lựa chọn áp dụng hệ thống tiêu chuẩn châu Âu, tích hợp bổ sung công nghệ mới và đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn và tiêu chuẩn hiện hành tại Việt Nam.

Tuyến sử dụng hệ thống cấp điện trên cao 1.500V DC, công nghệ vận hành tự động hoàn toàn GoA4 (không có lái tàu và nhân viên trên tàu). Hệ thống bán vé điện tử hiện đại có thể liên thông với toàn mạng lưới trong tương lai...

Sau đó metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm, khởi công ngày 29-4-2026 tiếp tục áp dụng cùng bộ tiêu chuẩn này. Khi đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành cũng sử dụng các tiêu chuẩn tương tự sẽ tạo thuận lợi rất lớn cho quá trình thi công, bảo trì, vận hành và phát triển công nghiệp lĩnh vực này trong thời gian tới.

Lợi ích đầu tiên ngay từ giai đoạn thiết kế, xây dựng sẽ tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thiết kế, tổ chức đấu thầu, mua sắm, thi công, giám sát. Máy móc thi công như máy khoan hầm TBM, khuôn đúc... có thể luân chuyển từ dự án này sang sử dụng dự án khác. Đội ngũ kỹ sư, công nhân cũng có thể làm việc liên tục giữa các dự án mà không phải đào tạo lại.

Khi đưa dự án vào khai thác, lợi ích còn rõ ràng hơn. Do các tuyến có chung tiêu chuẩn kỹ thuật như cùng khổ đường, điện áp, hệ thống tín hiệu, kích thước đoàn tàu và công nghệ điều khiển... nên việc vận hành, bảo trì, sửa chữa thuận lợi hơn. Thành phố không phải dự trữ quá nhiều chủng loại linh kiện, thiết bị, từ đó giảm đáng kể chi phí vận hành, bảo dưỡng. 

Việc thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật còn mở ra cơ hội hình thành ngành công nghiệp đường sắt trong nước. Khi nhiều dự án cùng sử dụng một hệ thống tiêu chuẩn, doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện đầu tư trang thiết bị để sản xuất ray, thiết bị điện, tín hiệu, linh kiện, toa xe và các dịch vụ bảo trì, thay vì phải nhập khẩu riêng lẻ cho từng tuyến.

Quan trọng nhất là tàu metro có thể chạy liên thông qua cả ba dự án metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương, metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, giúp hành khách không phải xuống tàu để đổi sang một đoàn tàu khác.

Chẳng hạn, tương lai thành phố có thể tổ chức các đoàn tàu tốc hành hoặc đoàn tàu chạy thẳng, nhất là đoạn từ ga Bà Quẹo gần sân bay Tân Sơn Nhất qua Bến Thành - Thủ Thiêm đến sân bay Long Thành.