Những bộ đồng phục được giặt ủi phẳng phiu trao lại kèm mảnh giấy ghi lời chúc thi tốt, những sân chơi thể thao sôi động kéo học sinh bước ra khỏi màn hình điện thoại, hay tiết học đờn ca tài tử ngập tràn tiếng đàn trực tiếp từ nghệ nhân…
Tại một số trường học ở TP.HCM, niềm vui và sự gắn bó với mái trường đang được vun đắp tự nhiên như thế: bắt đầu từ chính những trải nghiệm ấm áp và gần gũi với học trò.
"Tủ thiện nguyện 0 đồng" đặt tại góc sân Trường THPT Bình Tân (quận Bình Tân, TP.HCM) bắt nguồn từ chính những điều mà thầy cô nhận thấy trong các giờ lên lớp. Ở đó, vẫn còn những học sinh có gia cảnh chật vật, thiếu từ chiếc áo trắng, cuốn vở đến cây bút khi bước vào năm học mới. Ở chiều ngược lại, nhiều gia đình học sinh khóa trước lại giữ những bộ đồng phục, sách giáo khoa vẫn còn rất tốt nhưng không còn nhu cầu sử dụng.
Ấm áp ‘tủ thiện nguyện 0 đồng’ của thầy trò trường THPT ở TP.HCM
Nhà trường đứng ra làm nhịp cầu kết nối hai nhu cầu ấy theo nguyên tắc đơn giản: "Ai dư thì cho, ai cần thì lấy". Những món đồ tiếp tục được kéo dài vòng đời giúp phụ huynh tiết kiệm một khoản chi phí đáng kể đầu năm, đồng thời lan tỏa thói quen tiết kiệm, tránh lãng phí đồ dùng trong học đường.
Không chỉ là nơi chia sẻ vật chất, chiếc tủ nhỏ tại Trường THPT Bình Tân còn gieo mầm tử tế và bảo vệ lòng tự trọng của các em học sinh đang độ tuổi mới lớn
Tuy nhiên, bài toán mà Ban Giám hiệu nhà trường trăn trở nhất không nằm ở số lượng vật phẩm thu gom được, mà là cảm nhận của người nhận. Một bộ đồng phục cũ có thể giải quyết được nhu cầu mặc trước mắt, nhưng nếu cách trao tặng thiếu sự tế nhị sẽ rất dễ khiến học sinh ngượng ngùng, tự ti trước bạn bè.
Chính vì vậy, chiếc tủ được tổ chức với những yêu cầu khắt khe ngay từ khâu tiếp nhận, kiểm tra đến phân loại. Quần áo quyên góp bắt buộc phải được giặt sạch sẽ, ủi phẳng phiu; sách vở giữ nguyên vẹn, không bị rách nát hay viết vẽ bẩn.
Những món đồ tuy giá trị vật chất không lớn nhưng được gửi tặng bằng cả tấm lòng
Chi đoàn giáo viên chịu trách nhiệm kiểm tra sơ tuyển, phân loại tỉ mỉ rồi treo trang phục ngay ngắn trên từng kệ móc như một cửa hàng thực thụ. Sự chuẩn bị chỉn chu ấy chính là lời tôn trọng chân thành nhất gửi đến những em học sinh sẽ chọn sử dụng lại các món đồ này.
Ban đầu, nhà trường từng lo lắng nguồn vật phẩm sẽ nhanh chóng cạn kiệt sau đợt phát động ban đầu. Nhưng sự hưởng ứng ngoài mong đợi từ phụ huynh và cựu học sinh đã giúp chiếc tủ luôn đầy ắp. Nhiều phụ huynh cẩn thận tự tay giặt sạch, xếp nếp từng chiếc áo của con trước khi mang gửi tới trường.
Đáng nhớ nhất là những tà áo dài trắng được các nữ sinh khóa trước gửi lại. Gài bên trong nếp áo là những mảnh giấy nhỏ nhắn ghi dòng chữ viết tay: "Chúc em thi tốt, đỗ đại học nhé!" hay "Mong tà áo này sẽ tiếp tục cùng em viết nên những kỷ niệm đẹp dưới mái trường Bình Tân".
Những món đồ tuy giá trị vật chất không lớn nhưng được gửi tặng bằng cả tấm lòng
Các em học sinh lớp dưới khi nhận lại trang phục không chỉ có chiếc áo mới để mặc đến lớp, mà còn nhận được sự động viên tinh thần ấm áp từ những người đi trước. Chi tiết nhỏ ấy khiến cuộc trao - nhận không còn bóng dáng của sự ban ơn, mà trở thành sự chuyền tay của tình thân học đường.
Để mô hình không bị "sớm nở tối tàn", nhà trường đã đưa việc quản lý tủ vào công tác thường xuyên của Đoàn Thanh niên. Thời gian tới, Trường THPT Bình Tân dự kiến mở rộng danh mục tiếp nhận sang tài liệu ôn thi, truyện đọc, dụng cụ thể thao; đồng thời kết nối với các trường bạn và tổ chức xã hội để chuyển giao vật phẩm dư thừa đến học sinh vùng sâu, vùng xa.
Nếu chiếc tủ thiện nguyện tạo ra một không gian trao nhận chan hòa tình người, thì sân trường lại là nơi học sinh tìm thấy niềm vui vận động và sự gắn kết. Tại Trường THPT Bình Tân, giờ giải lao từ lâu đã không còn cảnh học sinh ngồi bệt ở hành lang "dán mắt" vào màn hình điện thoại.
Trường THPT Bình Tân trang bị 4 cây đàn guita để các em có thể giải trí trong giờ ra chơi
Nhà trường chủ động thiết kế chuỗi hoạt động phong phú ngay giữa sân trường: từ bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông cho đến các góc cờ vua, cờ tướng tĩnh lặng. Những học sinh mê nghệ thuật lại có riêng khu vực acoustic để gảy guitar hay ngẫu hứng cất giọng hát karaoke cùng bạn bè.
Thầy Nguyễn Hải Đăng cho biết việc "làm mới" giờ ra chơi xuất phát từ mong muốn tăng độ tương tác giữa học sinh và giảm thiểu tối đa sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử. Thay vì đưa ra những mệnh lệnh cấm đoán khô khốc, trường chọn cách tạo ra những sân chơi đủ sức thu hút để các em tự nguyện cất điện thoại vào cặp.
Mỗi học sinh có một cá tính riêng. Các giải đấu thể thao ngắn đáp ứng nhu cầu giải phóng năng lượng cho nhóm em thích vận động; bàn cờ tướng hay góc đàn guitar mở ra khoảng trời riêng cho những tâm hồn trầm lắng hơn. Sự đa dạng này giúp những học sinh có cùng sở thích dễ dàng tìm thấy nhau, trò chuyện và kết bạn thay vì thu mình vào thế giới ảo.
Điều thú vị ở những ngôi trường 'nói không với điện thoại'
Trường THPT Bình Tân đã tổ chức hàng loạt hoạt động ngay tại sân trường như bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông...
Đáng chú ý, cách quản lý của nhà trường vẫn tôn trọng nhu cầu công nghệ chính đáng của học sinh. Khu vực thư viện được bố trí đầy đủ không gian để các em tra cứu tài liệu hay hoàn thành bài tập trực tuyến. Điện thoại vẫn có chốn sử dụng đúng mục đích học tập, trong khi khoảng không sân trường được trả lại trọn vẹn cho các hoạt động thể chất và tiếng cười.
Các em chơi cờ trong giờ ra chơi, tất cả được ban giám hiệu Trường THPT Bình Tân chuẩn bị sẵn
Mê bộ môn kéo co vì tính đồng đội cao, em Đỗ Trần Hoàn (học sinh Trường THPT Bình Tân) hào hứng chia sẻ rằng những trận giao hữu cầu lông, kéo co hay bóng rổ giữa các lớp không chỉ giúp giải tỏa căng thẳng sau các tiết học gay go mà còn khiến tinh thần đoàn kết của tập thể lớp tăng lên rõ rệt.
Ở khu vực sân sau, em Nguyễn Thu Ngân lại thường cùng nhóm bạn thân đắm mình vào những hiệp bóng chuyền sôi động.
Các em học sinh Trường THPT Tây Thạnh được mặc đồ tự do vào thứ 6 hằng tuần, điều này tạo nên môi trường học tập thoải mái và khiến học sinh vô cùng thích thú
Không riêng Bình Tân, tại Trường THPT Tây Thạnh (phường Tây Thạnh), không khí giờ nghỉ cũng nhộn nhịp không kém với các câu lạc bộ bóng rổ, bóng chuyền, nhảy dây hay tập flashmob dàn trải từ sân trường vào đến nhà thi đấu. Đặc biệt, 4 cây đàn piano được đặt ngay tại sảnh chính đã trở thành điểm hẹn yêu thích của những "nghệ sĩ học trò".
Thầy Phạm Văn Cường - Phó hiệu trưởng Trường THPT Tây Thạnh - cho hay nhờ các hoạt động diễn ra tự nhiên và thường xuyên, học sinh đã hình thành thói quen chủ động để điện thoại ở lớp hoặc cất vào tủ cá nhân rồi rủ nhau xuống sân vui chơi.
Vào giờ ra chơi, các em học sinh có thể cùng nhau đàn piano trong khuôn viên trường. Được biết, Trường THPT Tây Thạnh trang bị 4 chiếc đàn piano để phục vụ không gian vui chơi của học sinh
Bên cạnh đó, phong trào "Thứ sáu vui vẻ" được nhà trường duy trì nhiều năm qua, cho phép học sinh mặc trang phục tự chọn lịch sự đã mang lại tâm lý vô cùng thoải mái cho các em trước khi bước vào hai ngày nghỉ cuối tuần.
Nhiều hoạt động gắn kết học sinh trong giờ ra chơi tại Trường THPT Tây Thạnh
Thích thú với không gian mở này, em Nguyễn Hữu Dũng cho biết giờ ra chơi không chỉ là lúc "giãn gân cốt" mà còn là cơ hội để em rèn luyện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh qua câu lạc bộ Speak Up ngoài trời. Trong khi đó, em Lê Minh Nhã Ngọc khẳng định những trận bóng chuyền liên lớp đã kéo các bạn lại gần nhau hơn, khiến chiếc điện thoại dường như bị "lãng quên" hoàn toàn trong giờ giải lao.
Sân pickeball cho học sinh, giáo viên Trường THPT Tây Thạnh
Phòng học STEM giúp các em có không gian học tập sáng tạo
Tại Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành), niềm vui học đường lại mang một sắc thái đặc biệt khác: Sự thư thái và bồi đắp tâm hồn thông qua những giai điệu đờn ca tài tử.
Chương trình được triển khai thí điểm tại 3 lớp (hai lớp 11 và một lớp 10) với thời lượng 1 tiết/tuần (45 phút), kéo dài trong 35 tuần. Tại đây, học sinh được hướng dẫn cách tập hát, gõ nhịp và làm quen với các loại nhạc cụ dân tộc truyền thống dưới sự chỉ bảo trực tiếp của khoảng 22 nghệ sĩ, nghệ nhân và nhạc công chuyên nghiệp.
Học sinh TP.HCM thích thú khi được nghệ nhân, nghệ sĩ vào tận lớp dạy đờn ca tài tử
Đáng chú ý, mỗi tiết học đều có dàn nhạc công đệm đàn trực tiếp để học sinh thực hành. Giáo trình được thiết kế bài bản từ dễ đến khó, bắt đầu bằng các điệu Lý ngọt ngào, dễ thuộc rồi nâng dần lên các điệu Nam, Bắc, Oán đòi hỏi kỹ thuật cao hơn.
Các em học sinh Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM) trong tiết học đờn ca tài tử cùng NSƯT cải lương Cẩm Tiên
Xúc động sau những giờ học nhạc dân tộc, em Đinh Bảo Tiên chia sẻ tiết học đã giúp em cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của tiếng Việt và sự phong phú của kho tàng văn hóa nước nhà. Tiên thổ lộ em mong muốn đờn ca tài tử sẽ ngày càng được nhiều bạn trẻ đón nhận. Cùng chung cảm xúc, em Đinh Hoàng Phúc cho biết việc được giao lưu và lắng nghe các nghệ nhân truyền nghề trực tiếp đã mang lại cho em nguồn cảm hứng rất lớn đối với âm nhạc truyền thống.
Thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, kỳ vọng mô hình dạy đờn ca tài tử sẽ lan tỏa rộng rãi đến các trường THPT trên địa bàn TP.HCM
Thầy Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân - tâm sự ông đã ấp ủ dự án đưa đờn ca tài tử vào trường học suốt 2 năm qua. Thầy kỳ vọng những lời ca, giai điệu thắm tình quê hương sẽ giúp học sinh thư giãn sau những giờ học văn hóa căng thẳng, giải phóng năng lượng tiêu cực và hình thành lối ứng xử văn minh, biết yêu thương.
Tiến sĩ, Nghệ nhân dân gian Hoàng Tấn cùng các nhạc công trực tiếp hướng dẫn học sinh cách gõ nhịp và lấy hơi khi hát các điệu Lý
Theo Nghệ nhân dân gian Hoàng Tấn - Chi hội trưởng Chi hội Âm nhạc thuộc Hội Sân khấu TP.HCM - giáo trình giảng dạy được biên soạn riêng cho lứa tuổi học đường nhằm mục đích dùng âm nhạc để rèn luyện nhân cách, hướng các em đến những giá trị sống tích cực.
TS Hoàng Tấn cho biết hội đã lựa chọn một giáo trình chuyên đề được đo ni đóng giày cho thanh thiếu niên
Một mảnh giấy ghi lời chúc gài trong nếp áo dài cũ, một trận bóng chuyền nảy lửa giữa các lớp trong giờ ra chơi hay tiếng đàn cò, đàn tranh thánh thót vang lên giữa không gian lớp học… tất cả đều đang tạo ra những cái cớ kỳ diệu để học sinh kéo gần khoảng cách với nhau. Niềm vui mỗi ngày đến trường đôi khi chẳng nằm ở những điều gì quá to tát, mà được nâng niu và lớn lên từng ngày từ chính những góc nhỏ gần gũi như thế.
