Sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến cơ chế điều hành giá xăng dầu - Ảnh: Q.ĐỊNH
Theo dự thảo nghị định, thị trường xăng dầu sẽ bao gồm thương nhân đầu mối, thương nhân bao tiêu sản phẩm, thương nhân sản xuất và thương nhân phân phối xăng dầu. Trong đó, thương nhân phân phối xăng dầu chỉ nhận xăng dầu duy nhất từ thương nhân theo hợp đồng ký kết giữa hai bên.
Giảm khâu trung gian xăng dầu
Với dự thảo mới này, trong chuỗi cung ứng, phân phối xăng dầu sẽ chỉ còn hai cấp là thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối (là pháp nhân sở hữu một hoặc nhiều cửa hàng bán lẻ xăng dầu). Hệ thống đại lý bán lẻ và thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu sẽ không còn duy trì mà những đơn vị này có thể ký hợp đồng làm đại lý hoặc nhượng quyền cho đơn vị đầu mối.
Việc này giảm bớt các khâu trung gian trong hệ thống phân phối xăng dầu nhằm thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ là giảm khâu trung gian phân phối xăng dầu để tăng cường hơn nữa hiệu quả quản lý và vận hành của thị trường.
Điểm đáng chú ý trong nghị định là giá bán buôn, giá bán lẻ xăng dầu trong và ngoài hệ thống được thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, thương nhân phân phối xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối xăng dầu của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu quyết định, thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về giá và theo cơ chế thị trường.
Giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được xác định theo công thức quy định tại nghị định.
Giá bán lẻ xăng dầu của thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối không cao hơn giá bán lẻ của thương nhân đầu mối đó.
Đối với giá bán lẻ xăng dầu của thương nhân phân phối xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối sẽ do thương nhân phân phối xăng dầu quyết định, thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về giá và theo cơ chế thị trường.
Quy định mới về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá
Tại địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối, xa cơ sở sản xuất, giá bán lẻ xăng dầu do thương nhân phân phối xăng dầu (không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối) quyết định nhưng không được vượt quá giá bán lẻ xăng dầu cao nhất do thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.
Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu sau khi điều chỉnh giá thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu gửi về Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh nơi thương nhân có hệ thống phân phối, theo mẫu do Bộ Công Thương quy định.
Thương nhân phân phối không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối sau khi điều chỉnh giá thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu gửi về UBND cấp tỉnh nơi thương nhân đóng trụ sở chính và nơi thương nhân có hệ thống phân phối theo quy định. Các thương nhân đều phải kết nối mạng với cơ quan quản lý nhà nước về dữ liệu kê khai giá theo quy định.
Theo quy định, thời gian công bố giá bán xăng dầu thực hiện trước thời gian điều chỉnh giá bán xăng dầu. Thời gian kê khai giá bán xăng dầu thực hiện trong thời hạn một ngày làm việc sau ngày điều chỉnh giá bán xăng dầu.
Các thương nhân đầu mối và phân phối phải công khai giá bán lẻ tại cửa hàng, điểm bán và thông báo cho hệ thống, trang thông tin điện tử và các phương tiện truyền thông khác ngay sau khi công bố điều chỉnh giá.
Với quy định như vậy, các thương nhân kinh doanh xăng dầu sẽ được tự điều chỉnh giá và bỏ quy định điều hành giá cố định vào thứ Năm hằng tuần.
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, một đại diện của Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết thời gian điều chỉnh giá xăng dầu sẽ không cố định theo ngày như hiện nay mà để cho doanh nghiệp hoàn toàn tự quyết. Sau khi công bố giá, doanh nghiệp sẽ gửi thông báo tới Bộ Công Thương và các đơn vị chức năng để thực hiện hậu kiểm.
Với cơ chế này nhằm giúp cho giá xăng dầu sẽ theo sát diễn biến thị trường, phản ánh đúng diễn biến giá thị trường và chi phí đầu vào. Đồng thời cơ chế giá mới cũng tạo sự cạnh tranh trong các khâu bán buôn, bán lẻ để buộc doanh nghiệp phải tiết giảm, tối ưu chi phí nhằm cạnh tranh, thu hút khách hàng.
