Cuộc đua cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ngày càng khốc liệt giữa Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng với các quốc gia trong khu vực, nhất là trước thềm Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.
Theo kế hoạch, sự kiện này sẽ là tâm điểm khi thành phố dự kiến công bố 12 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký hơn 13 tỉ USD, tập trung vào ba trụ cột chiến lược là logistics, năng lượng và hạ tầng.
Người dân nghỉ ngơi thư giãn trên bãi cỏ bên cạnh tòa nhà Trung tâm Tài chính quốc tế Saigon Marina (Saigon Marina IFC) - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Đồ họa: TUẤN ANH
Kỳ vọng từ hội trường diễn đàn chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tiếp nối bằng những hành động cụ thể, quyết liệt, đưa dòng vốn đăng ký nhanh chóng lan tỏa vào nền kinh tế.
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được trao giấy chứng nhận thành viên chiến lược Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM, nơi được kỳ vọng là thu hút vốn cho nền kinh tế - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Nhắc lại một câu chuyện ở nước bạn để suy ngẫm. Một doanh nghiệp bán dẫn tại Malaysia từng phải đối mặt với thủ tục kết nối hạ tầng điện có thời gian xử lý thông thường lên tới 5 tháng. Nhờ sự hỗ trợ và điều phối của Trung tâm Hỗ trợ đầu tư Malaysia, công việc được giải quyết trong 3 ngày.
Trước bối cảnh Diễn đàn Kinh tế Mùa thu đang mở ra nhiều triển vọng mới, thành phố cần song hành giữa thu hút dự án mới và tháo gỡ những khó khăn cho các dự án đã tiếp nhận, bảo đảm dòng vốn sớm đi vào nền kinh tế thực chất.
Điều này đặt ra yêu cầu cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đã tiếp nhận.
Để dự án lăn bánh, nhà đầu tư cần một môi trường chính sách ổn định, có thể dự báo, cùng quy trình thủ tục minh bạch, thuận lợi, cam kết thời gian giải quyết rõ ràng. Đây là cơ sở để doanh nghiệp tính toán phương án kinh doanh, thu xếp vốn và đánh giá mức độ tin cậy trong các cam kết của chính quyền.
Với TP.HCM, ưu tiên cải cách lúc này là phải tập trung tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, giải quyết dứt điểm thủ tục đất đai, quy hoạch, xây dựng và bảo đảm hạ tầng đáp ứng yêu cầu đầu tư. Do tính chất liên ngành, các nhiệm vụ này cần được tổ chức thực hiện theo một cơ chế phối hợp thống nhất, gắn liền với trách nhiệm cá nhân và thời hạn cụ thể.
Những nỗ lực gần đây của TP.HCM cho thấy thành phố đang chú trọng hơn đến nhu cầu thực tế của doanh nghiệp trong quá trình hỗ trợ đầu tư như đối thoại với doanh nghiệp.
Khi nhìn thẳng vào phản hồi của doanh nghiệp, chúng ta thấy khoảng cách giữa nỗ lực hỗ trợ và kết quả thực tế vẫn còn một khoảng trống lớn. Các điểm nghẽn về pháp lý, đất đai, xây dựng, thuế, hải quan, môi trường hay hạ tầng kỹ thuật chưa được xử lý một cách đồng bộ. Hệ lụy từ việc phân tán thẩm quyền và thiếu cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả đã khiến không ít vấn đề rơi vào cảnh kéo dài, nhiêu khê, tồn đọng qua nhiều lần kiến nghị.
Cơ quan đầu mối cần có thẩm quyền và năng lực tổng hợp, chủ trì thống nhất phương án xử lý giữa các sở, ngành, đồng thời kịp thời trình cấp có thẩm quyền quyết định những nội dung còn khác biệt.
Đối với các dự án tồn đọng lâu năm, việc tháo gỡ phải dựa trên sự đánh giá khách quan về hiệu quả và năng lực tiếp tục của chủ đầu tư. Qua thời gian dài đình trệ, bối cảnh thị trường, bài toán chi phí và khả năng thu xếp vốn có thể đã thay đổi.
Nếu dự án còn khả thi, thành phố cần tập trung dọn dẹp những rào cản pháp lý và tái thẩm định phương án tài chính để bảo đảm dự án có thể tái khởi động ngay lập tức. Ngược lại, với những dự án mà nhà đầu tư đã hết năng lực triển khai, cần kiên quyết xem xét điều chỉnh, thay thế hoặc thu hồi theo đúng quy định, tránh lãng phí nguồn lực đất đai và hạ tầng kỹ thuật.
TP.HCM kỳ vọng sẽ thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Trong ảnh, một khu công nghiệp ở TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Những bài học thực tiễn từ các dự án hiện hữu cần được đúc kết để nâng chất cho danh mục dự án mới. Dự án được chuẩn bị càng kỹ lưỡng thì rủi ro phải điều chỉnh quy hoạch hoặc tái đàm phán hợp đồng sau khi ký kết càng thấp.
Đặc biệt, với các dự án hạ tầng quy mô lớn, các thông số về nhu cầu thị trường, cấu trúc dòng tiền, nghĩa vụ ngân sách, cơ chế phân bổ rủi ro… cần được định hình rõ ràng ngay từ khâu tiền khả thi. Nếu bỏ ngỏ những nội dung để chờ sau diễn đàn rồi tính, các cam kết dù có hoành tráng đến đâu cũng chỉ là kịch bản hay trên giấy.
Thực tế đó đòi hỏi thành phố phải dành nguồn lực thích đáng cho việc chuẩn bị và thẩm định dự án. TP.HCM có thể tham khảo cách Singapore tổ chức Infrastructure Asia, một đầu mối kết nối nhu cầu phát triển hạ tầng với chuyên môn kỹ thuật, tư vấn pháp lý và nguồn vốn quốc tế.
TP.HCM có thể phát huy vai trò của Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (C4IR). Với lợi thế kết nối trực tiếp vào hệ sinh thái của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), C4IR có thể đóng vai trò hạt nhân quy tụ tri thức chuyên gia và nguồn lực công nghệ quốc tế để hỗ trợ nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, trong đó trọng tâm là chuyển đổi số, sản xuất thông minh và phát triển bền vững.
Lãnh đạo TP.HCM luôn lắng nghe và theo dõi sát sao triển khai dự án đầu tư tư để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc - Ảnh: HỮU DUY
Hoạt động của C4IR cần được lồng ghép với Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM nhằm thiết lập cơ chế phối hợp liên thông, ở đó các bài toán công nghệ, phương án kinh doanh và cấu trúc tài trợ được thẩm định và tìm được nhà tài trợ đồng bộ ngay từ khâu khởi tạo.
Áp lực tăng trưởng đặt ra yêu cầu TP.HCM không chỉ phải khai thác hiệu quả nguồn lực hiện hữu, mà còn phải dọn sạch sân nhà để đón dòng vốn mới có chất lượng. Với mức tăng trưởng GRDP 9 tháng năm 2026 đạt 9,06%, để đạt mục tiêu cả năm 10,2%, quý 4 phải tăng 13,25%.
Động lực tăng tốc trong chặng nước rút này phụ thuộc quyết định vào tiến độ triển khai các dự án thực tế. Do đó, thành phố cần ưu tiên gỡ khó cho các công trình, dự án có khả năng triển khai và sớm về đích, đưa vào vận hành để kích cầu thị trường, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Những nhà đầu tư đến Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 sẽ không nhìn các bản ghi nhớ, mà nhìn vào cách TP.HCM giải quyết các dự án hôm nay để quyết định bỏ vốn cho ngày mai. Bởi vậy, sức thuyết phục của những lời mời hợp tác chính là những vướng mắc được tháo gỡ, các công trình được hiện thực hóa, chứ không phải những lời hứa hẹn.
Nói khác đi, chính quyền giữ đúng cam kết và nhà đầu tư thực hiện nghiêm túc thỏa thuận chính là nền móng của một mối quan hệ đối tác lâu dài, tin cậy.
Giá trị cốt lõi của diễn đàn nằm ở khả năng mở đầu quá trình ấy, biến những cái bắt tay hôm nay thành các dự án thành công, rồi chính những thành công đó sẽ tự khắc mở đường cho những dòng vốn mới.
Công nhân làm việc tại Công ty Vexos (100% vốn nước ngoài) trong Khu chế xuất Tân Thuận, TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
