'Điểm mù' lãi suất margin chứng khoán

Có hai phương pháp chia số ngày trong một năm khi tính lãi suất margin (giao dịch ký quỹ) - Ảnh: HỮU HẠNH

Nhiều nhà đầu tư gọi đây là "điểm mù" vì ít người để ý, phụ thuộc việc quy đổi số ngày trong một năm. Dù số tiền với cá nhân không lớn nhưng với lượng cho vay lớn, nhiều đơn vị thu số tiền chênh không hề nhỏ.

Ẩn số cách tính chi phí vay margin

So với cuối năm 2025, lãi suất margin tại nhiều công ty chứng khoán đã nhích tăng khoảng 0,5 - 1 điểm phần trăm. Khảo sát của Tuổi Trẻ Online cho thấy mức lãi suất phổ biến dao động quanh 12,5 - 14%/năm. Biểu lãi suất này tạo cảm giác về một mặt bằng chi phí tương đối rõ ràng và dễ so sánh giữa các công ty chứng khoán.

Tuy nhiên, cùng mức 14%/năm, chi phí thực tế mà nhà đầu tư phải trả có thể không giống nhau, tùy thuộc vào quy ước số ngày trong năm (360 hay 365 ngày) và cách quy đổi lãi suất. Đây là chi tiết ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn, nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng chú ý.

Về mặt kỹ thuật, phương pháp tính 360 ngày không sai, nhưng có thể tạo ra sự khác biệt. Ví dụ, một khoản vay margin 1 tỉ đồng trong 30 ngày, lãi suất 14%/năm, tiền lãi tính theo 365 ngày vào khoảng 11,51 triệu đồng. Trong khi nếu tính theo 360 ngày sẽ là 11,67 triệu đồng. Như vậy, nhà đầu tư phải trả thêm khoảng 160.000 đồng, tương đương mức chi phí cao hơn khoảng 1,4%.

Thực tế, các công ty chứng khoán đồng thời áp dụng hai cách tính nêu trên. Nhóm các công ty chứng khoán như TCBS, HSC, LPBS, MBS,... áp dụng cách tính 365 ngày, phù hợp với tinh thần thông tư 14/2017 của Ngân hàng Nhà nước áp dụng từ năm 2018 cho các tổ chức tín dụng.

Một số đơn vị khác như ACBS, PHS, Mirae Asset, VPS... hoặc trong một số công thức ưu đãi của SSI áp dụng cách tính 360 ngày.

Các công ty chứng khoán nói gì?

Giám đốc một công ty chứng khoán (đề nghị không nêu tên) cho biết khá bất ngờ khi thị trường vẫn tồn tại song song 2 cách tính lãi. Theo vị này, việc áp dụng 365 ngày là cách tiếp cận sát với thực tế hơn. Về bản chất, lãi suất margin nên được tính theo ngày để phản ánh chính xác chi phí tại từng thời điểm, khi dư nợ của nhà đầu tư liên tục biến động và hiếm khi nắm giữ khoản vay dài hạn.

Trả lời Tuổi Trẻ Online, đại diện Chứng khoán SSI cho biết hiện các công ty chứng khoán đang triển khai theo lộ trình chung, bám sát yêu cầu của cơ quan quản lý nhằm

đảm bảo minh bạch và khách hàng không bị thiệt thòi. SSI cũng thực hiện theo định hướng chung, đảm bảo sự rõ ràng và nhất quán trong quá trình triển khai.

Chứng khoán VPS khẳng định việc quy định biểu lãi suất vay margin dựa trên năm cơ sở là 360 ngày phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

Cụ thể, Bộ luật Dân sự 2015 quy định việc xác định một năm tương đương 365 ngày là quy ước được sử dụng trong trường hợp quy đổi đơn vị thời gian và mang tính mặc định. Đồng thời, pháp luật cũng ghi nhận nguyên tắc các bên được quyền thỏa thuận về phương pháp tính lãi và cách xác định thời hạn trong giao dịch dân sự.

Mức lãi suất vay giao dịch ký quỹ của đơn vị này, khi được tính trên cơ sở một năm có 360 ngày hay 365 ngày, đều nằm trong ngưỡng trần lãi suất 20%/năm được quy định. Do đó, VPS cho biết mức lãi suất cho vay giao dịch ký quỹ và cách tính thời hạn dựa trên 360 ngày để xác định lãi suất vay là hợp pháp.

Lựa chọn cơ sở 360 ngày chỉ là phương pháp quy đổi kỹ thuật trong tính toán, không làm thay đổi bản chất mức lãi suất đã thỏa thuận với khách hàng.

Nên quy đổi về một cách tính thống nhất

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết việc cho vay giao dịch ký quỹ được xác định trên cơ sở thỏa thuận giữa công ty chứng khoán, khách hàng và theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Cụ thể, điều 463 quy định về hợp đồng vay tài sản, cho phép các bên thỏa thuận về nội dung của hợp đồng vay, bao gồm thời hạn vay. Điều 468 quy định lãi suất thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, bao gồm thời hạn vay, trừ trường hợp pháp luật có liên quan quy định khác.

Điều 145 quy định việc tính thời hạn được áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Như vậy, việc các công ty chứng khoán áp dụng 360 ngày hoặc 365 ngày thuộc thỏa thuận giữa các bên, với điều kiện phương pháp tính lãi được quy định rõ ràng trong hợp đồng và bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật có

liên quan.

Trên thế giới, các quy ước tính số ngày trong năm để xác định lãi suất được hình thành từ thực tiễn thị trường và được chuẩn hóa, ghi nhận bởi các tổ chức quốc tế. Đây không phải là các quy định mang tính pháp lý bắt buộc, mà là các quy ước kỹ thuật được sử dụng rộng rãi trong hoạt động định giá và tính toán lãi suất.

Tại Mỹ, các công cụ thị trường tiền tệ và các khoản vay thương mại thường áp dụng cơ sở tính 360 ngày. Trong khi đó, các hợp đồng phái sinh, các khoản vay quốc tế có thể dùng cơ sở 365 ngày.

Tại Singapore, việc lựa chọn quy ước tính ngày phụ thuộc vào loại sản phẩm tài chính và thông lệ thị trường, đồng thời được xác định trong các điều khoản hợp đồng cụ thể.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO khoa tài chính - ngân hàng Trường đại học Nguyễn Trãi, cho rằng một số bên lựa chọn cách 360 ngày để phù hợp với thông lệ quốc tế và thuận tiện trong vận hành.

Tuy nhiên, với cùng một mức lãi suất niêm yết, cách tính theo 360 ngày sẽ khiến chi phí thực tế cao hơn so với 365 ngày. Chênh lệch này không lớn trong ngắn hạn, nhưng có thể tích lũy đáng kể với những nhà đầu tư sử dụng margin thường xuyên hoặc quy mô lớn.

Theo ông Huy, thay vì bắt buộc một chuẩn cứng, cơ quan quản lý có thể cân nhắc yêu cầu các công ty chứng khoán công bố rõ chi phí thực tế, quy đổi về cùng một chuẩn hoặc công bố lãi suất hiệu dụng, để nhà đầu tư dễ so sánh.