Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết, trong thời gian tới, đơn vị này sẽ di chuyển đến địa điểm làm việc mới, trả lại không gian di tích Viện Cơ mật (hay còn gọi là Tam Tòa, phường Phú Xuân, thành phố Huế), trước đây là một cơ quan trọng yếu của triều đình nhà Nguyễn.
Theo ông Trung, đơn vị sẽ xây dựng phương án chỉnh trang và khai thác các dịch vụ phù hợp để phát huy di tích Viện Cơ mật, định hướng nơi đây trở thành một địa chỉ giáo dục di sản cho các thế hệ trẻ.
Giếng Phương Thanh, dấu tích còn sót lại của quốc tự Giác Hoàng, một trong 20 thắng cảnh Kinh đô Huế trước đây (Ảnh: Vi Thảo).
Toàn bộ kiến trúc của chùa Giác Hoàng bị thực dân Pháp cho hạ giải để xây dựng 3 tòa nhà mới, gồm Viện Cơ mật, Bảo tàng Kinh tế và Văn phòng hộ lý các bộ, được gọi chung là Tam Tòa, hoàn thành năm 1903, dưới thời vua Thành Thái.
Từ năm 1955 đến 1975, dưới chế độ cũ, hai dãy nhà hai bên trở thành văn phòng của các cơ quan tư pháp địa phương, còn tòa nhà chính (tức Viện Cơ mật) được dùng làm nơi xét xử các vụ án từ sơ thẩm đến thượng thẩm.
Năm 1975-1976, Ủy ban Quân quản Trị Thiên Huế đóng và làm việc tại khu vực này. Giai đoạn 1976-1989, Tam Tòa trở thành trụ sở của Tỉnh ủy tỉnh Bình Trị Thiên, rồi Tỉnh ủy tỉnh Thừa Thiên Huế.
Tháng 10/2000 đến nay, Tam Tòa được chuyển giao, trở thành trụ sở làm việc của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
Di tích Viện Cơ mật được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích cấp quốc gia vào năm 2004.
Theo các nhà nghiên cứu, Viện Cơ mật được vua Minh Mạng cho thành lập năm 1834 để tham khảo những vấn đề trọng mật, nhất là về mặt quân sự.
Viện Cơ mật lúc đầu đặt ở nhà Tả Vu (bên trong Hoàng thành Huế). Sau khi Kinh đô Huế thất thủ năm 1885, cơ quan này phải dời qua dinh của bộ Lễ, rồi bộ Binh (trụ sở Lục Bộ trên đường Nguyễn Chí Diểu, phường Phú Xuân hiện nay) và cuối cùng chuyển về khuôn viên chùa Giác Hoàng năm 1903.
