Robot trình diễn tại Triển lãm giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và tăng trưởng xanh TP.HCM (GRECO) - Ảnh: CÔNG SANG
Bước vào một nhà hàng lẩu tại TP.HCM, thực khách dễ dàng bắt gặp những chiếc robot nhiều tầng tự hành lướt êm ru giữa các lối đi, phát bản nhạc vui nhộn khi dừng đúng bàn để giao khay thịt bò.
Bài toán tổng chi phí sở hữu
Tại một số showroom công nghệ, chi nhánh ngân hàng hay sảnh khách sạn lớn, robot đón tiếp với màn hình cảm ứng trước ngực cũng đã sẵn sàng cúi chào, nhận diện giọng nói và dẫn đường cho khách đến từng quầy dịch vụ.
Những hình ảnh này không còn là cảnh trên phim ảnh mà đã trở thành chiêu thức tiếp thị, tối ưu nhân lực bước đầu của nhiều đơn vị kinh doanh dịch vụ tại Việt Nam. Robot không biết mệt mỏi, không cáu gắt và luôn làm đúng quy trình lập trình sẵn.
Thế nhưng, sau sự tò mò ban đầu của khách hàng, không ít chủ cơ sở thừa nhận: nếu không gian quán chật hẹp, khách đông đúc xô đẩy, hoặc hệ thống định vị gặp trục trặc, robot dễ trở thành "vật cản" đắt đỏ hơn là một giải pháp gia tăng doanh thu.
Câu chuyện ngoài mặt tiền phố thị cũng phản chiếu chính xác những gì đang diễn ra phía sau cánh cổng các nhà xưởng: đầu tư công nghệ luôn hấp dẫn, nhưng để sinh lời lại là một bài toán hoàn toàn khác.
Chia sẻ tại sự kiện Triển lãm giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và tăng trưởng xanh TP.HCM (GRECO) vừa mới diễn ra tại TP.HCM, ông Vương Quan Trường, Phó Tổng giám đốc phụ trách công nghệ AICAP - đơn vị đầu tư phát triển nền tảng thương mại và vận hành robot tại Việt Nam, chỉ ra một sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là chỉ so sánh giá thiết bị khi đánh giá phương án đầu tư.
Theo đó, tổng chi phí một dự án robot có thể bao gồm: thân robot, bộ gắp, cảm biến, hệ thống an toàn, phần mềm điều khiển, chi phí tích hợp với dây chuyền hiện hữu, lắp đặt, đào tạo và bảo trì.
Với các hệ thống cần kết nối nhiều thiết bị hoặc phần mềm quản lý nhà máy, chi phí tích hợp có thể là một cấu phần đáng kể. Do đó, hai robot có giá mua tương đương cũng chưa chắc có tổng chi phí sở hữu giống nhau.
Thách thức không nhỏ cho các doanh nghiệp
Dưới góc nhìn nghiên cứu và đào tạo chuyên sâu, PGS. TS. Nguyễn Quốc Chí - Phó Trưởng Khoa Cơ khí và là giảng viên cao cấp tại Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TP.HCM), cho biết bản thân robot - dù tại Việt Nam hay trên thế giới - không tự tạo ra giá trị nếu không được đưa vào những môi trường ứng dụng cụ thể như nhà máy, dây chuyền sản xuất hoặc hoạt động dịch vụ. Vì vậy, robot bắt buộc phải được tích hợp vào các nền tảng và hệ thống vận hành.
Đối với Việt Nam, nơi có nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), khả năng tích hợp hệ thống là một thách thức đáng chú ý. Các doanh nghiệp thường sử dụng máy móc, thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau qua từng giai đoạn. Vì vậy, làm thế nào để những thiết bị này có thể kết nối và phối hợp hoạt động trong cùng một hệ thống là bài toán không đơn giản.
Thách thức tiếp theo nằm ở năng lực vận hành và quản lý dữ liệu. Doanh nghiệp cần có đội ngũ đủ khả năng quản lý dữ liệu, huấn luyện robot và bảo đảm an toàn trong quá trình hoạt động, đồng thời việc tích hợp robot phải mang lại hiệu quả đầu tư (ROI) rõ ràng. Ngoài ra, doanh nghiệp cần quan tâm đến nguồn cung phụ tùng, tốc độ sửa chữa và khả năng hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ.
"Cuối cùng, khi robot được đưa vào nhà máy hoặc không gian công cộng, vấn đề không chỉ là hiệu suất hoạt động mà còn là khả năng bảo đảm an toàn cho người lao động và những người xung quanh", PGS. TS. Nguyễn Quốc Chí nhấn mạnh.
Do đó, theo ông Vương Quan Trường, Phó tổng giám đốc phụ trách công nghệ AICAP, robot không phải giải pháp phù hợp cho mọi công đoạn. "Mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp không phải là sở hữu robot mà nên là biến khoản đầu tư công nghệ thành năng suất, chất lượng và lợi thế cạnh tranh có thể đo lường", ông Trường đưa ra phân tích.
