Chị Võ Thị Như Nguyện bên sản phẩm xương lá thủ công do chính tay mình tỉ mỉ chế tác - Ảnh: THÚY HIỀN
Qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ xứ Huế ấy, những chiếc quạt xương lá độc bản đang lặng lẽ ra đời. Giữa dòng chảy sống xanh và xu hướng hoài cổ của giới trẻ hiện nay, nghệ thuật thủ công từ chất liệu thiên nhiên này tạo nên một làn sóng văn hóa đầy sức hút.
Hồi sinh những chiếc lá rụng
Lớn lên giữa thành phố mộng mơ, mẹ là họa sĩ, còn ba - nghệ nhân Võ Ngọc Hùng - chuyên chế tác các sản phẩm thủ công từ lá, chị Nguyện thừa hưởng dòng máu nghệ thuật. Tốt nghiệp khoa sơn mài (Trường đại học Nghệ thuật Huế) với 9 năm miệt mài rèn luyện, chị từng chọn lối đi riêng trong ngành thời trang, thiết kế game...
Thế nhưng, trăn trở trước nguy cơ mai một nghề chế tác xương lá gia truyền của ba, chị quyết định quay về nối nghiệp. Không chỉ dừng lại ở chiếc nón lá truyền thống của gia đình, chị bắt tay vào nghiên cứu một sản phẩm phụ kiện hoàn toàn mới: chiếc quạt xương lá.
Chiếc quạt xương lá được hoàn thiện công phu với kết cấu bền đẹp, tinh xảo - Ảnh: THÚY HIỀN
Để thai nghén rồi hoàn chỉnh hình hài “những đứa con tinh thần” của mình, chị đã trải qua hàng chục lần thử nghiệm thất bại và làm hỏng gần cả tá quạt. Những ngày đầu là làm hỏng xương lá, rồi sau đó mắc lỗi bung keo, nan bị hỏng hay không chịu được thao tác gấp mở liên tục, chị không nản mà tìm nguyên nhân và sửa trên chính sản phẩm đó.
Công đoạn chải tỉ mỉ phần thịt lá đã rã để giữ lại bộ xương lá nguyên bản - Ảnh: THÚY HIỀN
Sau khoảng ba tháng thử nghiệm, chiếc quạt xương lá đầu tiên ra đời. Từ Đà Nẵng nơi chị sinh sống và làm việc, người con gái xứ Huế ấy gửi sản phẩm về chỗ trưng bày của gia đình ở quê. Một vị khách vốn đến mua nón lá đã nhìn thấy chiếc quạt, yêu thích và mua cả bộ. Đó cũng là khách hàng đầu tiên của sản phẩm mới này.
Nguyên liệu là lá bàng rừng, lá sen, ngọc lan, bằng lăng hay sắn dây…, được thu gom rồi ngâm ngập trong nước pha baking soda từ 1-1,5 tháng để rã tự nhiên. Sau đó, chị cẩn thận chải sạch phần thịt lá, giữ lại phom xương vững chắc rồi nhuộm màu thực phẩm tự nhiên, bồi lụa trong suốt, dán lên nan tre và tỉ mỉ vẽ hoa văn.
Xương lá được nhuộm màu tự nhiên từ các nguyên liệu an toàn, bền màu - Ảnh: THÚY HIỀN
Chị Như Nguyện bộc bạch: “Lúc trực tiếp bắt tay vào làm công việc của ba mẹ, tôi mới nhận ra mình vô cùng đam mê. Tôi muốn học để giữ nghề và chứng minh sản phẩm thủ công Việt Nam vô cùng tinh xảo”.
Quạt xương lá vươn tầm thế giới
Không dừng lại ở việc giữ nghề, chị Nguyện đã nâng tầm sản phẩm xương lá bằng tư duy thời trang hiện đại. Khách hàng của chị không chỉ là cô dâu mà còn có người yêu thích đồ thủ công độc đáo, người sưu tầm, khách mua làm quà tặng hoặc du khách nước ngoài.
Giá sản phẩm tùy mức độ cầu kỳ, những chiếc quạt có thiết kế, họa tiết đặc biệt có thể lên tới 1,4-1,8 triệu đồng.
Từng chiếc xương lá được sắp xếp, định hình khéo léo để tạo phom dáng cho chiếc quạt - Ảnh: THÚY HIỀN
Đáng chú ý, sản phẩm của chị đã được đưa tới nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Đức, Bồ Đào Nha, Anh... Mới đây, thông qua mạng xã hội, chị nhận lời thực hiện các sản phẩm phục vụ một show diễn áo dài Việt Nam tại Anh.
Chỉ có 10 ngày để hoàn thiện 5 set gồm nón và quạt, chị phải làm việc gần như xuyên đêm. Những thiết kế kết hợp hình ảnh Việt Nam với các biểu tượng của Anh như chùa Một Cột, Tower Bridge, Big Ben hay hình ảnh đặc trưng 3 miền Bắc - Trung - Nam đòi hỏi sự tỉ mẩn trong từng chi tiết.
Với chị Như Nguyện, việc đưa sản phẩm ra nước ngoài không chỉ là bán một món đồ thủ công. Điều chị muốn lan tỏa là vẻ đẹp của những sản phẩm được làm bằng tay, từ một chất liệu tự nhiên, đồng thời đưa các họa tiết dân gian như rồng, phượng, tranh Đông Hồ… vào những thiết kế đương đại.
Họa tiết hình chim phượng được vẽ tay sắc nét trên nền xương lá - Ảnh: THÚY HIỀN
“Tôi muốn thông qua những chiếc quạt xương lá để lan tỏa tinh thần văn hóa Việt ra thế giới, cho bạn bè quốc tế thấy đồ thủ công Việt Nam vừa kỳ công, tinh xảo vừa mang tính thẩm mỹ cao”, chị Nguyện tự hào chia sẻ.
Từ nghề gia đình, chị đang tiếp tục tìm những cách mới để chất liệu cũ có thể bước vào đời sống hiện đại. Chị cho biết gần như mỗi ngày đều thử những mẫu mới, từ cách tạo hình đến họa tiết, với mong muốn sản phẩm ngày càng phong phú và thu hút những người yêu thủ công trong nước lẫn quốc tế.
Chị Nguyện liên tục thử nghiệm các kiểu dáng, chất liệu để tạo nên những chiếc quạt xương lá mới mỗi ngày - Ảnh: THÚY HIỀN
Những chiếc quạt xương lá vì thế không chỉ giữ lại phần gân mảnh của một chiếc lá đã rụng. Qua bàn tay người thợ 8X ấy, chúng có thêm một vòng đời mới, nhẹ nhàng, tinh xảo và mang theo câu chuyện về một nghề thủ công được tiếp nối bằng sự sáng tạo.
