Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Ảnh: QUỐC HỘI
Chiều 28-9, nêu ý kiến thảo luận dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) góp ý nguyên tắc hình thành giá điện và kiểm soát tác động của các cơ chế giá mới.
Không thể chuyển mọi rủi ro, chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện
Dự luật nêu nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện bảo đảm thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành, nhiên liệu, các chi phí hợp lý, hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý.
Đồng thời mở rộng cơ sở áp dụng những thành phần giá, dịch vụ và cơ chế khuyến khích phù hợp với các loại hình nguồn điện, hệ thống lưu trữ điện.
Đại biểu cho rằng định hướng này có cơ sở, bởi nếu không có khả năng thu hồi vốn và mức lợi nhuận hợp lý sẽ khó thu hút nguồn lực đầu tư dài hạn cho ngành điện.
Nhưng vấn đề cần quan tâm là chi phí nào được coi hợp lý để thu hồi, rủi ro nào do nhà đầu tư chịu trách nhiệm và trong trường hợp nào chi phí được chuyển vào giá điện mà người dân, doanh nghiệp phải trả?
Từ đó bà đề nghị tiếp tục rà soát để thể hiện rõ ở luật nguyên tắc kiểm soát chi phí, công khai và phân bổ rủi ro một cách hợp lý giữa các chủ thể. Các phương pháp tính giá, mức lợi nhuận và quy trình cụ thể Chính phủ sẽ quy định chi tiết.
Khi xây dựng nghị định, Chính phủ cần đặc biệt chú ý cơ chế kiểm tra, kiểm toán chi phí, loại trừ chi phí không hợp lý do quản trị hoặc đầu tư kém hiệu quả, làm rõ cách xử lý khi chi phí phát sinh tác động đến giá bán lẻ.
Làm rõ lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm
Dự thảo đề cập lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường cho khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, cũng như lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nói các định hướng này có thể góp phần sử dụng điện hiệu quả, phản ánh đúng hơn chi phí cung cấp điện. Nhưng tác động sẽ không giống nhau với mọi hộ gia đình.
Vì vậy bà đề nghị đánh giá tác động tổng hợp của các cơ chế giá dự kiến, thay vì chỉ xem xét từng cơ chế riêng biệt. Hồ sơ cần cho thấy theo một số kịch bản cụ thể, hóa đơn điện của các nhóm hộ, chi phí điện của các nhóm doanh nghiệp có thể thay đổi như thế nào.
Khi quy định chi tiết lộ trình áp dụng giá điện theo giờ, Chính phủ cần bảo đảm điều kiện đo đếm chính xác, khả năng để người sử dụng điện kiểm tra số liệu và hóa đơn, việc thông tin đầy đủ trước khi áp dụng, cũng như phương án với nhóm hộ dễ bị ảnh hưởng.
Tương tự, lộ trình xóa bỏ bù chéo cần đánh giá rõ nhóm nào chịu tác động tăng chi phí, giải pháp an sinh phù hợp.
Bà nhấn mạnh giá điện hợp lý không đồng nghĩa với giá điện thấp bằng mọi cách, bởi thiếu nguồn lực đầu tư cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến an ninh cung cấp điện. Nhưng giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện.
Điều cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý.
Bà đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ thêm nguyên tắc này và bổ sung phần đánh giá tác động tổng hợp với giá bán lẻ, hóa đơn điện.
Giải trình về lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường cho khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết sau này Chính phủ sẽ ban hành các lộ trình để áp dụng giá bán lẻ điện bình quân để ít ảnh hưởng nhất đến sinh hoạt của người dân.
Đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ) nêu hiện nay, cơ chế giá mua bán điện trực tiếp và thị trường buôn bán điện cạnh tranh đã có bước tiến, nhưng khâu xác định giá điện, đàm phán hợp đồng mua bán điện vẫn là điểm nghẽn.
Bà đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung vào dự luật giao Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù cho phép cam kết tỉ lệ sản lượng điện bao tiêu tối thiểu dài hạn một cách linh hoạt và cơ chế chuyển đổi giá nhiên liệu đầu vào vào giá bán điện trong hợp đồng mua bán điện đã được ký kết.
