Lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự dùng tại TP.HCM - Ảnh: NGỌC HIỂN
Bộ Công Thương đã phản hồi ý kiến của hộ gia đình là ông H.N.H. (An Giang) về việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Ý kiến này phản ánh về việc nhiều người dân và doanh nghiệp nộp hồ sơ thông báo cho các hệ thống điện mặt trời đã lắp đặt trước ngày 26-6-2026 khi Nghị định 243 về phát triển năng lượng tái tạo có hiệu lực thi hành, song đều bị cơ quan chức năng (UBND) từ chối tiếp nhận.
Bị xử phạt nếu không đăng ký, thông báo theo quy định
Lý do được đưa ra là cơ quan chức năng chỉ nhận thông báo đối với các hệ thống chuẩn bị lắp đặt (trước 10 ngày làm việc). Vì vậy, ông H. đề nghị cơ quan chức năng hướng dẫn rõ quy trình, thủ tục nộp thông báo chuẩn hóa đối với các hệ thống điện mặt trời tự sản tự tiêu đã hiện hữu trước ngày 26-6.
Theo Bộ Công Thương, tại quy định của Nghị định 58 quy định một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới (sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 243), tổ chức, cá nhân đã lắp đặt nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ nhưng chưa thực hiện thông báo hoặc đăng ký thì phải thực hiện thông báo hoặc đăng ký.
Việc đăng ký hay thông báo cũng là để thực hiện theo Nghị định 133/2026 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực có hiệu lực từ ngày 25-5.
Đối với trường hợp tổ chức, cá nhân không thực hiện việc thông báo là vi phạm quy định của Nghị định số 58 cũng như Nghị định 133.
Trong đó, Nghị định số 133 nêu rõ người lắp đặt phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả là "buộc phải thực hiện gửi thông báo hoặc thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo đúng quy định".
Tại Nghị định số 52 (hợp nhất Nghị định 58 với Nghị định 243), cũng quy định về việc gửi thông báo phải thực hiện trước ngày lắp đặt nguồn điện ít nhất 10 ngày làm việc, hoặc phải được cấp giấy chứng nhận đăng ký phát triển trước khi lắp đặt nguồn điện mặt trời mái nhà.
Bộ Công Thương cho rằng việc tổ chức, cá nhân chưa hoặc không thực hiện thông báo hoặc đăng ký phát triển nguồn điện, đặc biệt khi đã lắp đặt trước ngày Nghị định 243 có hiệu lực thi hành theo quy định trên là hành vi vi phạm pháp luật, sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc phải thực hiện thông báo hoặc đăng ký.
Các bước thủ tục lắp đặt điện mặt trời mái nhà ra sao?
Theo quy định tại Nghị định 52 hợp nhất, tổ chức, cá nhân lắp đặt nguồn điện mặt trời mái nhà có công suất từ 100kW trở lên và không đấu nối với hệ thống điện quốc gia có trách nhiệm gửi thông báo tới UBND cấp xã nơi lắp đặt.
Với hệ thống có đấu nối với hệ thống điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp có trách nhiệm thông báo theo mẫu đến UBND cấp xã nơi lắp đặt nguồn điện. Trường hợp tổ chức, cá nhân lắp đặt nguồn điện có công suất nhỏ hơn 1kW tính theo công suất của bộ chuyển đổi nghịch lưu thì không bắt buộc thực hiện quy định.
Với tổ chức, cá nhân lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà có đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp từ trung áp trở lên và không đăng ký bán sản lượng điện dư, phải gửi thông báo đến UBND cấp tỉnh.
Tổ chức, cá nhân gửi thông báo trực tuyến tới Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia trước ngày bắt đầu lắp đặt ít nhất 10 ngày. Nếu gửi thông báo tại bộ phận một cửa, tổ chức, cá nhân đề nghị người tiếp nhận hướng dẫn, hỗ trợ gửi thông báo tới Cổng dịch vụ công quốc gia. Việc giải quyết thực hiện sau 3 ngày làm việc.
Theo Nghị định 133, trường hợp nếu lắp đặt nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ có đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp hạ áp, nếu không thực hiện gửi thông báo theo quy định hoặc không thực hiện, thực hiện không đúng, không đầy đủ các nội dung thông báo sẽ bị phạt cảnh cáo.
Đối với những trường hợp đã vi phạm như trên mà vẫn tái phạm sau thời hạn 10 ngày kể từ ngày bị phạt trước đó, sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng với nguồn điện có công suất đến 20kW. Đây là công suất phổ biến cho hầu hết các hộ gia đình sử dụng điện mặt trời mái nhà có chi phí sử dụng điện từ 2-3 triệu đồng trở lên.
Mức phạt tiền sẽ cao hơn từ 2 - 3 triệu đồng nếu hộ gia đình lắp nguồn điện có công suất lớn hơn 20kW. Ngoài ra, nghị định cũng quy định phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng nếu lắp đặt điện mặt trời áp mái có đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp từ trung áp trở lên và có vi phạm một số hành vi.
Theo nhiều đơn vị làm dịch vụ lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, hiện nay việc gửi thông báo, đăng ký tới cơ quan chức năng khi lắp đặt nguồn điện này có những khó khăn nhất định, đặc biệt khi gửi hồ sơ về UBND cấp xã và các cơ quan tiếp nhận hỗ trợ xử lý. Vì vậy, các đơn vị cho rằng cần có hướng dẫn thống nhất đầu mối tiếp nhận, hỗ trợ giải quyết thủ tục theo đúng quy định để thuận tiện cho người dân.
