Họa sĩ Lê Sa Long ký họa chì giữ cảm xúc và ghi lại nét thần thái cụ Nguyễn Đình Tư - Ảnh: NVCC
Họa sĩ Lê Sa Long kể ban đầu anh dự định trò chuyện cùng cụ khoảng 20 phút, nhưng khi bước chân vào căn hộ ngập tràn mùi giấy mực trên đường Nơ Trang Long (phường Bình Lợi Trung, TP.HCM), cuộc trò chuyện cứ thế kéo dài suốt… hai giờ đồng hồ.
Lê Sa Long: “Vẽ cụ Nguyễn Đình Tư không hề dễ”
Những ký ức xưa cũ của một con người đi qua bao biến thiên lịch sử, đến những câu chuyện quê hương đã phai màu được ông kể tường tận. "Ngồi với cụ Nguyễn Đình Tư, giữa những kệ đầy ắp sách vở, tư liệu, tôi có cảm giác như đang đối thoại cùng một kho tư liệu sống. Cụ am tường, sâu sắc và bao dung đến lạ kỳ” - họa sĩ Lê Sa Long nói.
Trước cuộc gặp gỡ này, họa sĩ mong muốn gặp gỡ, trò chuyện, “nhìn” cụ ở khoảng cách gần gũi nhất để vẽ một bức tranh sơn dầu khắc họa chân dung về cụ. Bức tranh này nằm trong dự án mỹ thuật “Chân dung một số người làm văn hóa ở Sài Gòn - TP.HCM”, hướng tới triển lãm Ngày Văn hóa Việt Nam cuối năm nay.
Đây không chỉ đơn thuần là một tác phẩm hội họa khắc họa chân dung nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư mà còn là sự thể hiện lòng tri ân, kính phục với "Đại sứ văn hóa đọc trọn đời".
Anh chia sẻ rằng nhiều người vẫn nghĩ vẽ một cụ già là chuyện dễ, nhưng với cụ Nguyễn Đình Tư thì khác. Nếu chỉ vẽ một ông lão mỉm cười, đẹp lão thì bức tranh dễ sa vào đơn điệu. Anh muốn thể hiện cụ trong không gian thư phòng, nơi làm việc thường nhật với bộ đồ giản dị.
“Tôi thích nhất nụ cười “tỏa nắng” của cụ. Đó không chỉ là nụ cười của sự viên mãn - nụ cười của một con người đã đi trọn hành trình hơn một thế kỷ, nếm trải đủ hỉ nộ ái ố, để rồi đọng lại sự thanh thản trước mọi sự vô thường. Với tôi, cụ là hình mẫu tiêu biểu của một sĩ phu Bắc Hà: khiêm cung, cẩn trọng, giản dị và vẹn toàn một lòng phụng sự cho con chữ.
Trong khi cụ làm việc và trò chuyện, tôi tranh thủ vẽ nhanh một ký họa chì để giữ cảm xúc và ghi lại nét thần thái cụ. Cẩn thận hơn, về nhà tôi còn làm phác thảo với chất liệu màu nước và pastel trước khi thực hiện chân dung chính thức bằng chất liệu sơn dầu", anh cho biết thêm.
Cụ Nguyễn Đình Tư trong không gian thư phòng làm việc - Ảnh: NVCC
Người truyền cảm hứng từ những điều bình dị nhất
Họa sĩ nhớ mãi hình ảnh cụ Nguyễn Đình Tư bên góc làm việc yên tĩnh, hướng ra ban công xanh mướt của cây cối. Năng lượng lan tỏa từ cụ ấm áp và mạnh mẽ đến mức khiến người đối diện quên mất rằng mình đang trò chuyện với một cụ già đã bước sang tuổi 106.
Một chi tiết khiến họa sĩ xúc động, đó là nhìn thấy một bức tranh chì đen trắng do tập thể lớp chuyên sử địa niên khóa 2022-2025 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong vẽ tặng từ hai năm trước được treo ở góc tường. Món quà không đến từ họa sĩ chuyên nghiệp, nhưng được gia đình nâng niu, lưu giữ. Điều này cho thấy tình cảm mà mọi người dành cho cụ không phân biệt lứa tuổi. Từ những nhà nghiên cứu đến các bạn trẻ đều tìm thấy ở cụ một nguồn cảm hứng lớn lao.
Cụ Nguyễn Đình Tư bên bức ký họa do họa sĩ Lê Sa Long vẽ - Ảnh: NVCC
“Trò chuyện với cụ, tôi kể về những lần dẫn sinh viên đi ký họa thực tế ven bờ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Khi nghe tôi kể các bạn trẻ ngạc nhiên và tự hào ra sao khi biết chính cụ là người đã đề xuất đặt tên Trường Sa, Hoàng Sa cho hai con đường ven kênh đẹp nhất TP.HCM, cụ nheo mắt cười”, họa sĩ Lê Sa Long tâm sự.
Những gì nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư để lại cho đời không chỉ là những bộ sách lịch sử hay hàng ngàn trang khảo cứu tỉ mỉ mà còn là sự lạc quan, thái độ sống bình thản và tình yêu dành cho con chữ.
Giữa cuộc sống bộn bề lo toan, hình ảnh nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư miệt mài bên chiếc kính lúp, nắn nón từng nét chữ trên tờ giấy cũ như là lời nhắc nhở “chỉ cần tận tụy với đam mê, cuộc đời tự khắc sẽ đơm hoa kết trái”.
Đáp lại chân tình của họa sĩ, nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư tặng họa sĩ cuốn tự truyện Đi qua trăm năm - một “hồi ký” đong đầy tình cảm như chính cuộc đời miệt mài phụng sự tri thức của cụ.
Nói về cái "duyên" đến với ngôi nhà mới, cụ Nguyễn Đình Tư cho biết đến lần thứ tư mới chọn được nhà ưng ý, "đúng là nhà chờ người".
Đến xem nhà thứ ba, cụ Tư đồng ý và bắt đầu làm giấy tờ, nhưng cuối cùng gia đình người bán không đồng ý bán nữa.
Nhà thứ tư là căn hộ ở tầng ba tại chung cư 482A Nơ Trang Long có không gian thoáng đãng, yên tĩnh, ban công rộng rãi nhiều ánh sáng như hòa mình vào thiên nhiên.
Hữu duyên là căn hộ này gần đường Nguyễn Xí. Theo cụ Nguyễn Đình Tư, Nguyễn Xí (1397-1465) là bậc tiền hiền của dòng họ ông. Sống ở đây, ông như được ở gần tổ tiên.
Tranh ký họa chì đen trắng trực họa của họa sĩ Lê Sa Long
Bức phác thảo chân dung cụ Nguyễn Đình Tư với chất liệu màu nước và pastel trước khi thực hiện chân dung chính thức bằng chất liệu sơn dầu của Lê Sa Long
Cụ Nguyễn Đình Tư và họa sĩ Lê Sa Long trao tặng những món quà ấm áp - Ảnh: NVCC
Bức tranh chì đen trắng do tập thể lớp chuyên sử địa niên khóa 2022-2025 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong vẽ tặng - Ảnh: NVCC
