Công điện 38 của Thủ tướng: Sẽ không dừng ở một chiến dịch

Tuổi Trẻ mở bàn tròn có đề xuất các chuyên gia, đạo diễn, luật sư... góp thêm tiếng nói vào công tác đấu tranh phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhằm xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín cũng như năng lực cạnh tranh quốc gia trong hội nhập quốc tế.

* Ông Đặng Trần Cường (Cục trưởng Cục Điện ảnh):

Chống phim lậu không thể xử lý riêng lẻ

Ngoài kiểm tra, xử lý cũng cần nâng cao ý thức sử dụng nội dung hợp pháp của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển các nền tảng xem phim chính thống với chất lượng tốt, chi phí phù hợp và thuận tiện hơn cho người dùng.

Mặt khác, việc đấu tranh với phim lậu không thể chỉ thực hiện theo cách xử lý riêng lẻ từng website mà cần triển khai đồng bộ cả giải pháp pháp lý, kỹ thuật và phối hợp liên ngành.

Thời gian tới Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng và các đơn vị liên quan để rà soát, cập nhật danh sách các website vi phạm bản quyền phổ biến.

Đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin với các doanh nghiệp quảng cáo, nền tảng trung gian và đơn vị cung cấp dịch vụ quảng cáo số để hạn chế việc đặt quảng cáo trên các website này.

Trước xu hướng trí tuệ nhân tạo thâm nhập sâu, Cục Điện ảnh cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn, đơn vị công nghệ và các nền tảng liên quan để tăng cường ứng dụng công nghệ trong rà soát, phát hiện nội dung vi phạm bản quyền phim trên không gian mạng.

Ngoài ra Cục Điện ảnh cũng sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị phát hành, hệ thống rạp chiếu phim, các nền tảng phổ biến phim hợp pháp để tăng cường phát hiện sớm các hành vi quay lén, phát tán trái phép phim trên môi trường mạng.

Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ bản quyền và bảo vệ môi trường phát triển lành mạnh của ngành điện ảnh Việt Nam.

Quan điểm của Cục Điện ảnh là phải chuyển từ chỉ xử lý nội dung vi phạm sang xử lý cả "hệ sinh thái" hỗ trợ cho vi phạm, trong đó có dòng tiền quảng cáo.

Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường

* Ông Nguyễn Hải Bình (Phó chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam - VCCA):

Ba nhóm giải pháp cốt lõi

1. Thúc đẩy tiêu dùng văn hóa hợp pháp. Nghiên cứu cơ chế khuyến khích người dân, tiếp cận sản phẩm văn hóa có bản quyền.

Ví dụ: tín dụng văn hóa qua nền tảng định danh số, các chương trình khuyến khích mua sách, vé biểu diễn, gói nhạc, gói phim hợp pháp hoặc chính sách ưu đãi phù hợp cho chi tiêu văn hóa.

2. Biến quyền tác giả thành tài sản có thể đầu tư.

Cần chuẩn hóa thông tin về chủ sở hữu, tác phẩm, quyền khai thác, thời hạn, phạm vi lãnh thổ, lịch sử cấp phép và doanh thu.

Khi dữ liệu đủ rõ, tài sản sáng tạo mới có thể được định giá, góp vốn, chuyển nhượng, thế chấp hoặc đưa vào các cấu trúc đầu tư chuyên nghiệp.

3. Thiết lập môi trường công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nền tảng xuyên biên giới. Nếu doanh nghiệp trong nước phải tuân thủ nghiêm túc, các nền tảng nước ngoài cũng cần đáp ứng chuẩn mực tương xứng khi khai thác thị trường Việt Nam.

* Đạo diễn sân khấu Hoàng Công Cường:

Số hóa quy trình bảo vệ bản quyền

Từng làm tổng đạo diễn cho nhiều chương trình âm nhạc, thể thao cũng như thực cảnh lớn, tôi nhận thấy nếu cứ nhân bản, sao chép thì lĩnh vực nghệ thuật trở nên rẻ rúng, "hàng fake" tràn lan nhưng thiếu tinh chất. Đó là lý do trong ngành chúng tôi có một khái niệm gọi là "handmade nghệ thuật".

Công điện đưa ra trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển các ngành công nghiệp văn hóa ở Việt Nam. Đi vào thực tiễn, tất nhiên sẽ có nhiều việc phải làm, nhiều nội dung triển khai.

Ở góc độ cá nhân, tôi muốn đề xuất một giải pháp cốt lõi: Sớm số hóa toàn bộ quy trình bảo vệ bản quyền để thay thế cho các thủ tục giấy tờ truyền thống vốn tốn nhiều thời gian và công sức.

Nên có một app riêng để những cá nhân/ đơn vị tổ chức chương trình đăng ký trực tuyến bản quyền và thể hiện cam kết về bản quyền của họ.

Cơ quan chức năng cũng có thể thực hiện ký số hoặc đóng dấu xác nhận bản quyền trực tuyến ngay trên hệ thống đối với các yếu tố từ kịch bản, visual, âm nhạc, tạo hình múa và trang phục...

App này cũng đồng thời thiết lập hệ thống lưu trữ minh chứng số, lưu lại quy trình, công đoạn sáng tạo (ví dụ như các folder dựng hình ảnh, thiết kế...) để làm bằng chứng đối chiếu khi có tranh chấp.

Hiện việc đăng ký thủ tục cấp phép mất rất nhiều thời gian, chủ yếu thực hiện qua hồ sơ giấy với thời gian chờ đợi thẩm định kéo dài.

Điều này không đáp ứng được tốc độ sản xuất và khối lượng công việc lớn của các chương trình quy mô hiện đại (hàng trăm visual, hàng chục tiết mục trình diễn...).

Hy vọng sớm có một hệ thống quản lý có khả năng đối chiếu và xử lý vi phạm nhanh chóng, tương tự như cách vận hành của YouTube hay Facebook hiện nay (có thể phát hiện vi phạm chỉ sau vài giây) để bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ một cách hiệu quả nhất.

Ngoài ra, cần một chiến lược truyền thông quốc gia liên tục về sở hữu trí tuệ. Các hội đồng kiểm duyệt cần nâng cao vai trò trong việc thẩm định và phát hiện các hành vi vi phạm trước khi cấp phép.

Bên cạnh xử phạt hành chính, cần áp dụng biện pháp "cấm hành nghề" có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng để tạo sức răn đe.

Công điện 38 không nên được hiểu chỉ là một đợt cao điểm ngắn hạn mà phải biến tinh thần của công điện thành một cơ chế thực thi thường xuyên, có trọng tâm, có dữ liệu, có trách nhiệm rõ và có khả năng đánh vào lợi ích kinh tế của hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Luật sư Hoàng Hà

* Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HMC):

Cần làm ít nhất 5 việc

1. Không chỉ đường link còn phải đánh vào dòng tiền; bởi nếu chỉ gỡ link, họ có thể đổi tên miền, đổi tài khoản, đổi nền tảng. Cần truy đến nguồn thu quảng cáo, tài khoản nhận tiền, trung gian thanh toán, đơn vị tiếp thị liên kết, nhà cung cấp hạ tầng và người hưởng lợi cuối cùng.

2. Nhiều vụ xâm phạm bị yếu ở khâu chứng minh như bài bị xóa, clip bị gỡ, tên miền đổi, tài khoản ẩn danh, dữ liệu máy chủ ở nước ngoài. Cần quy trình chuẩn để ghi nhận chứng cứ nhanh.

3. Cần tăng trách nhiệm của nền tảng trung gian.

Khi nhận được yêu cầu hợp lệ từ chủ thể quyền hoặc cơ quan có thẩm quyền, họ phải có cơ chế gỡ nhanh, khóa tài khoản tái phạm, lưu dấu vết vi phạm và cung cấp dữ liệu phục vụ xác minh.

Với tài khoản chuyên đi lấy cắp nội dung để kiếm tiền cần xử lý theo hướng "tái phạm có hệ thống", không xử từng bài đăng rời rạc.

4. Phải phân tầng xử lý rõ ràng. Vi phạm nhỏ, lần đầu, chưa có yếu tố thương mại có thể xử lý bằng yêu cầu gỡ bỏ, cảnh báo, xử phạt hành chính.

Vi phạm có tổ chức, có doanh thu, tái phạm, gây thiệt hại lớn thì phải chuyển sang điều tra hình sự bởi nếu không, tính răn đe rất thấp.

5. Cần trao thêm công cụ thực tế cho chủ thể quyền. Doanh nghiệp, cơ quan báo chí, nhà sản xuất phim, nhạc sĩ, ca sĩ, nhà xuất bản, hãng phần mềm phải có kênh tiếp nhận nhanh, mẫu hồ sơ chuẩn, đầu mối xử lý rõ và cơ chế phản hồi có thời hạn.

Pháp luật hiện đã có chế tài hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan theo. Muốn bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ thực chất thì phải làm cho người bị xâm phạm có thể tự bảo vệ quyền của mình một cách nhanh, ít tốn kém và có hiệu quả.

Về lâu dài cần xây dựng một cơ sở dữ liệu liên ngành về các chủ thể, tên miền, tài khoản, kho hàng, đường dây, pháp nhân và cá nhân thường xuyên xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khi có dữ liệu liên thông, việc xử lý sẽ không còn manh mún.

Một website lậu, một kho hàng giả, một tài khoản bán hàng vi phạm có thể bị nhìn thấy trong toàn bộ chuỗi vận hành, từ nguồn hàng, quảng cáo, thanh toán đến người hưởng lợi.

Sở hữu trí tuệ là một phần của môi trường đầu tư, thương mại điện tử, kinh tế số và uy tín quốc gia. Một quốc gia muốn thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp sáng tạo và hội nhập sâu thì không thể để hàng giả, phần mềm lậu, phim lậu, nhạc lậu...