Chuyển dịch năng lượng: Xăng E10 giúp giảm phát thải, tăng chủ động nguồn cung năng lượng

Hội thảo “Chuyển đổi năng lượng xanh - Động lực tăng trưởng bền vững” được tổ chức chiều 21-4 tại TP.HCM, diễn ra trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải ngày càng cấp thiết.

Sự kiện mở đầu chuỗi hoạt động của chương trình Việt Nam Xanh 2026, thu hút sự tham dự của các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, môi trường.

Có thể giảm 2,5 triệu tấn CO₂ mỗi năm nếu dùng xăng E10

Trình bày tham luận đầu tiên tại hội thảo, TS Đào Duy Anh - Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) - khẳng định chuyển dịch năng lượng không phải là xu hướng mang tính phong trào, mà là yêu cầu tất yếu trong tiến trình phát triển kinh tế.

"Định hướng này đã được xác lập từ sớm trong các nghị quyết của Đảng và Chính phủ, với mục tiêu xuyên suốt là phát triển nguồn năng lượng mới, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, hướng tới nền kinh tế xanh, tuần hoàn và phát thải thấp", Phó cục trưởng nhấn mạnh.

Ông dẫn dữ liệu từ Hiệp hội Ngũ cốc và Sinh phẩm Hoa Kỳ, việc sử dụng xăng sinh học đã trở thành xu hướng phổ biến tại nhiều quốc gia. Mỹ sử dụng từ E10 đến E85, Brazil phổ biến E30. Châu Âu sử dụng E10, trong khi Philippines đang dùng E15 và dự kiến nâng lên E20 vào năm 2026. Thái Lan cũng có kế hoạch nâng lên E20 vào cùng thời điểm.

Tại Việt Nam, theo lộ trình của Thông tư 50, sẽ có 2 loại xăng là E5 RON92 và E10 RON95. Từ ngày 1-6, xăng RON95 khoáng sẽ được thay thế bằng xăng E10 phối trộn 10% ethanol.

Trước đó từ ngày 1-8-2025, Petrolimex và PV Oil đã thí điểm phân phối E10 tại TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng. Tính đến 15-4, PV Oil đã triển khai E10 tại 418/988 cửa hàng và sẽ tiếp tục mở rộng, trong khi Petrolimex dự kiến phủ E10 toàn hệ thống vào khoảng 15-5.

"Theo đánh giá, việc triển khai E5 từ năm 2018 và E10 từ năm 2025 đến nay chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực từ người tiêu dùng. Các nghiên cứu trong nước cho thấy E10 chỉ ảnh hưởng rất nhỏ, khoảng 1-2% đến hiệu suất và tuổi thọ động cơ", TS Đào Duy Anh nói.

Chuyển dịch năng lượng: Xăng E10 giúp giảm phát thải, tăng chủ động nguồn cung năng lượng - Ảnh 2.

Ông cũng nhấn mạnh việc sử dụng nhiên liệu sinh học giúp giảm phát thải. Với mỗi lít xăng thải khoảng 2,5kg CO2, nếu giảm được 1 triệu m³ xăng khoáng trong tổng mức tiêu thụ khoảng 12 triệu m³/năm, sẽ cắt giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO2.

Đồng thời nhiên liệu sinh học còn góp phần phát triển ngành công nghiệp sinh học, tạo việc làm, ổn định đầu ra nông sản và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu nhiều biến động.

Hiện Việt Nam có thể tự sản xuất khoảng 70% nhu cầu xăng dầu, nhưng vẫn phải nhập khẩu 30%. Ngay cả nguồn cung trong nước cũng phụ thuộc một phần vào nhập khẩu dầu thô. Do đó khi thị trường thế giới biến động, nguy cơ gián đoạn nguồn cung là hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, nhiên liệu sinh học không chỉ giúp giảm áp lực nhập khẩu mà còn mở ra khả năng chủ động nguồn cung trong dài hạn. Nếu tỉ lệ phối trộn đạt 10%, tương ứng có thể giảm ngay 10% lượng xăng khoáng phải nhập khẩu.

"Phòng thí nghiệm thực tiễn" tại đặc khu Côn Đảo

TP.HCM đang bước vào cuộc đua chuyển đổi xanh với lộ trình quyết liệt đến năm 2030, tầm nhìn 2050, tập trung vào 10 trụ cột chiến lược nhằm giải quyết bài toán an ninh năng lượng và phát thải bền vững.

Với vị thế là đầu tàu kinh tế đóng góp 23,5% GDP cả nước, việc chuyển đổi không đơn thuần là thay đổi nguồn điện, mà là sự cấu trúc lại toàn diện nền kinh tế.

Từ đó trong phần tham luận của mình, ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS), cho biết TP.HCM đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải cấu trúc lại nền kinh tế theo hướng bền vững.

TP.HCM đã xây dựng đề án chuyển đổi xanh với 10 trụ cột, bao gồm: năng lượng xanh; giao thông - logistics xanh; hạ tầng đô thị xanh; công nghiệp xanh; thương mại và dịch vụ xanh; nhân lực xanh; tài chính xanh; chính sách xanh; lối sống xanh; nông nghiệp xanh. Trong đó ưu tiên hàng đầu gồm năng lượng và giao thông là hai lĩnh vực chiếm tỉ trọng phát thải lớn nhất.

Chuyển dịch năng lượng: Xăng E10 giúp giảm phát thải, tăng chủ động nguồn cung năng lượng - Ảnh 3.

Theo báo cáo từ HIDS, thách thức từ những "khối phát thải" khổng lồ, lớn nhất là từ ngành công nghiệp khi đang phát thải khoảng 18 - 20 triệu tấn CO2 (chiếm 40% tổng lượng phát thải). Trong khi giao thông và logistics đóng góp 3 - 4 triệu tấn CO2 (20 - 25%). Đặc biệt, lĩnh vực nông nghiệp cũng phát thải tới 500.000 - 600.000 tấn metan mỗi năm.

Theo ông An, với lợi thế hơn 250 - 300 giờ nắng mỗi tháng, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 50% tòa nhà công sở và 15% hộ dân lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu.

Cùng với đó, ông An cho biết giao thông đang chiếm khoảng 18 - 20% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn TP. Hiện TP.HCM sở hữu hơn 11,4 triệu xe máy và 1,3 triệu ô tô.

Để hóa giải áp lực này, ông thông tin TP.HCM triển khai chiến lược vùng phát thải thấp (LEZ) tại Cần Giờ, khu vực trung tâm và đặc biệt là đặc khu Côn Đảo.

Nói thêm về tình hình thực tế ở đặc khu Côn Đảo, ông Phạm Bình An cho rằng sự phát triển của du lịch đang tạo ra áp lực vượt quá khả năng chịu tải của hệ sinh thái, đe dọa trực tiếp đến di sản của hòn đảo.

Từ đó đặc khu Côn Đảo được ví như "phòng thí nghiệm thực tiễn" của TP.HCM, một lộ trình tham vọng đã được thiết lập với chỉ tiêu 100% phương tiện đường bộ phải chuyển sang xe điện vào năm 2028. Giai đoạn 2025 - 2026, thành phố bắt buộc 100% xe đăng ký mới là xe điện và tiến tới cấm hoàn toàn xe xăng dầu vào năm 2028. Đi kèm với đó là hạ tầng xương sống gồm trạm sạc nhanh và mạng lưới đổi pin siêu tốc dưới 4 phút cho xe máy.

Chuyển dịch năng lượng là xu thế tất yếu, không phải phong trào - Ảnh 4.

Đại diện ban tổ chức, bà Nguyễn Thị Phương Hà, Phó chủ tịch Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam), chia sẻ trước đây "xanh" là một lựa chọn, nhưng hiện nay đã trở thành yêu cầu tất yếu, bắt buộc đối với tất cả các thành phần kinh tế cũng như người tiêu dùng.

Theo bà, chuyển đổi năng lượng xanh cần được tiếp cận một cách tổng thể, gắn với kinh tế tuần hoàn, dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa chính sách, tài chính, công nghệ và hành vi tiêu dùng. Trong đó vai trò của từng chủ thể từ xây dựng chính sách, quyết định đến triển khai thực thi đều rất quan trọng.

Bà cho biết sức mạnh của PRO Việt Nam đến từ sự liên kết. "Từ 9 thành viên sáng lập, đến nay liên minh đã có hơn 30 thành viên, chiếm gần 50% sản lượng hàng tiêu dùng trên thị trường Việt Nam. Liên minh không chỉ tham gia góp ý, hỗ trợ xây dựng chính sách mà còn thúc đẩy chuyển hóa từ chính sách sang hành động, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý bao bì, thu gom và tái chế chất thải", bà Hà nói.

Thông qua chương trình Việt Nam Xanh phối hợp cùng báo Tuổi Trẻ, PRO Việt Nam mong muốn góp phần định hình nhận thức đúng về chuyển đổi năng lượng xanh, vốn còn khá mơ hồ với cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, qua đó đưa các khái niệm trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn.

Bà nhấn mạnh nhận thức của người dân về phân loại rác, tiêu dùng xanh đã có chuyển biến tích cực, vấn đề còn lại là chuyển hóa thành hành động cụ thể, cần đi kèm với các chính sách phù hợp.

Trong thời gian tới, PRO Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng báo Tuổi Trẻ để thúc đẩy các hoạt động thực tiễn, lan tỏa những mô hình hiệu quả, kết nối hệ sinh thái từ doanh nghiệp, tổ chức đến người dân, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh bằng những hành động cụ thể.