Ông Wang Chung Shan, Chủ tịch HĐTV - người đại diện theo pháp luật của Chứng khoán Yuanta Việt Nam - Ảnh: YSVN
Ông Wang Chung Shan có gần 20 năm kinh nghiệm quản lý và điều hành tại các định chế tài chính lớn tại Thượng Hải, Đài Loan, Thái Lan thuộc Yuanta Financial Holdings...
Ba nút thắt cần ưu tiên, cần tháo gỡ để nâng hạng MSCI
* Việc FTSE nâng hạng là cột mốc lịch sử, nhưng đó mới là khởi đầu cho chặng đường khắt khe hơn: chinh phục MSCI - tổ chức ảnh hưởng lớn nhất với dòng vốn thụ động toàn cầu. Theo ông, Việt Nam cần cải cách những gì để đạt mục tiêu này?
- Với kinh nghiệm làm việc tại Đài Loan, Thái Lan và theo dõi hành trình nâng hạng của nhiều quốc gia, tôi nhận thấy MSCI ngày càng khắt khe hơn và không ít thị trường từng được nâng hạng rồi bị hạ hạng trở lại do cải cách không đủ thực chất.
Việt Nam cần hiểu bản chất của MSCI là nhà cung cấp thước đo tiêu chuẩn toàn cầu giúp các quỹ đầu tư đo lường hiệu suất và phân bổ dòng vốn quốc tế. Họ ưu tiên hiệu quả thực thi bền vững được kiểm chứng bằng thực tiễn thay vì những cam kết.
Gần đây nhất, dù MSCI đánh giá tích cực những nỗ lực cải cách của Việt Nam, nhưng 18 tiêu chí đánh giá khả năng tiếp cận thị trường vẫn được giữ nguyên, với 8 tiêu chí tiếp tục ở mức "cần cải thiện".
Theo tôi, có ba nút thắt cần ưu tiên tháo gỡ:
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP). Ủy ban Chứng khoán đã công bố lộ trình triển khai CCP với mục tiêu quý 1-2027. Đây là điều kiện để xóa bỏ hoàn toàn yêu cầu ký quỹ trước (pre-funding) - rào cản kỹ thuật lớn nhất mà MSCI đề cập.
Thứ hai, giải quyết triệt để room ngoại và bình đẳng nhà đầu tư.
Thứ ba, triển khai Omnibus Trading Account (OTA) và hoàn thiện công bố thông tin bằng tiếng Anh. Sẽ giúp nhà đầu tư tổ chức quốc tế tiếp cận Việt Nam thuận lợi hơn.
Để đáp ứng chính xác các tiêu chí khắt khe của MSCI sẽ cần có sự điều phối cấp cao đủ thẩm quyền và am hiểu bản chất của các tổ chức chỉ số.
Vì đâu khối ngoại bán mạnh?
* Khối ngoại đã có đợt bán ròng mạnh nhất vài năm gần đây, bất chấp triển vọng tăng trưởng kinh tế tích cực của Việt Nam và được nâng hạng. Theo ông, lý do là gì?
- Hiện tượng này có nhiều nguyên nhân.
Thứ nhất, dòng tiền toàn cầu đang bị hút mạnh vào các thị trường AI và bán dẫn như Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan, khiến các thị trường cận biên và mới nổi như Việt Nam kém hấp dẫn hơn.
Thứ hai, cổ phiếu mới với chất lượng cao đang khan hiếm. Giai đoạn 2017-2018, nhà đầu tư ngoại có Sabeco, Vinhomes, Techcombank… để rót vốn thì những năm gần đây, nguồn hàng mới ít hơn.
Với làn sóng IPO thứ ba hiện đang bắt đầu và được dẫn dắt bởi các doanh nghiệp tư nhân đầu ngành như Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate, Highlands Coffee… kỳ vọng sẽ có thêm những cổ phiếu chất lượng trên sàn, kéo được dòng vốn quay lại.
Thứ ba, áp lực tỉ giá và chênh lệch lãi suất. Sự khác biệt về chính sách tiền tệ giữa Việt Nam và Mỹ khiến tỉ giá USD/VND biến động.
Chênh lệch lãi suất USD và VND khiến các quỹ đầu tư dịch chuyển dòng vốn ra khỏi Việt Nam. Tuy nhiên vấn đề này hiện đang cải thiện hơn khi tỉ giá đã dần ổn định và lãi suất VND hiện cao hơn đáng kể với USD.
* Ông có giải pháp nào để hút vốn ngoại tốt hơn?
Tôi thấy có ba hướng chiến lược:
Một là, nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức "Investment Grade". Với mức tín nhiệm này có thể thu hút được nguồn vốn từ các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và quỹ đầu tư quốc gia.
Hiện tại, hệ số tín nhiệm quốc gia của Việt Nam theo thang điểm S&P và Fitch chỉ còn cách định mức "Investment Grade" một bậc. Đây là đòn bẩy quan trọng, vừa tăng sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư ngoại vừa giúp giảm chi phí vốn nền kinh tế.
Hai là, phát triển thực chất các trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng. Sự hiện diện của trung tâm này sẽ cho phép nhà đầu tư chuyển đổi ngoại tệ, tiếp cận các quỹ phòng hộ quốc tế tốt hơn.
Ba là, phát triển công cụ phòng ngừa rủi ro tỉ giá và mở rộng thị trường phái sinh. Khi nhà đầu tư ngoại có thể hedge rủi ro VND một cách hiệu quả, chi phí đầu tư giảm xuống và sức hút sẽ tự nhiên tăng lên.
Nhìn tổng thể, nền tảng vĩ mô của Việt Nam rất vững chắc với tăng trưởng GDP 2025 đạt kỷ lục 8,02% và Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 10%/năm giai đoạn 2026-2030.
Câu hỏi không phải là "Việt Nam có hấp dẫn không?" mà là "Việt Nam có đủ tiện lợi và an toàn để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận không?", theo tôi, đó mới là trọng tâm cải cách hướng đến.
Công nghệ chỉ là phương tiện, cuối cùng vẫn là hiệu quả đầu tư
* Yuanta là một tập đoàn tài chính có thế mạnh tại châu Á. Vậy ông muốn mang những kinh nghiệm nào từ các thị trường phát triển hơn sang Việt Nam?
- Điểm mạnh lớn nhất của Yuanta Financial Holdings không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở kinh nghiệm vận hành tại nhiều thị trường phát triển.
Tại Việt Nam, chúng tôi mong muốn tiếp tục mang đến những mô hình đầu tư đã được kiểm chứng thành công tại các quốc gia khác.
Như YSsaving, một giải pháp đầu tư định kỳ cổ phiếu và ETF giúp nhà đầu tư tích lũy tài sản một cách kỷ luật, bền vững theo thời gian. Chúng tôi cũng đóng vai trò cầu nối giữa thị trường vốn Việt Nam và nhà đầu tư quốc tế.
Chúng tôi cũng đang từng bước nghiên cứu các giải pháp đầu tư hướng đến dòng tiền ổn định như High Dividend, phù hợp với nhu cầu tích sản dài hạn nhà đầu tư Việt Nam.
Yuanta Việt Nam còn đóng vai trò cầu nối giữa thị trường vốn Việt Nam và nhà đầu tư quốc tế. Chúng tôi đã phối hợp cùng Yuanta Thái Lan triển khai các sản phẩm chứng chỉ lưu ký (DRs) liên kết với nhiều doanh nghiệp niêm yết hàng đầu Việt Nam, góp phần đưa doanh nghiệp Việt tiếp cận gần hơn với dòng vốn khu vực.
Quản trị rủi ro và tuân thủ luôn là giá trị cốt lõi trong chiến lược phát triển của Yuanta, đồng thời là yếu tố định hướng quan trọng giúp tập đoàn duy trì tăng trưởng bền vững tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Tại Việt Nam, chúng tôi áp dụng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về quản trị rủi ro và tuân thủ nhằm bảo vệ tài sản của khách hàng, đảm bảo hoạt động kinh doanh tăng trưởng ổn định, cân bằng và hiệu quả.
* Có quan điểm cho rằng trong tương lai, các công ty chứng khoán sẽ không còn cạnh tranh bằng môi giới truyền thống mà bằng dữ liệu, công nghệ và hệ sinh thái tài chính số. Ông có đồng tình?
- Ngành chứng khoán thực sự đang chuyển dịch từ cạnh tranh về giao dịch sang cạnh tranh về trải nghiệm, dữ liệu và khả năng tạo ra giá trị dài hạn cho khách hàng.
Nhưng công nghệ chỉ là phương tiện. Mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp khách hàng đầu tư hiệu quả hơn và xây dựng tương lai tài chính tốt hơn.
Yuanta Việt Nam không chỉ muốn trở thành một nền tảng giao dịch hay một công ty công nghệ tài chính. Chúng tôi mong muốn trở thành đối tác tài chính đáng tin cậy của cộng đồng nhà đầu tư và từng bước tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành một trong top 10 công ty chứng khoán hàng đầu tại Việt Nam trong tương lai.
Nhiều rủi ro rình rập công ty chứng khoán
Những nỗ lực cải cách của Chính phủ Việt Nam nhằm nâng cao chất lượng vận hành thị trường, tăng tính minh bạch cũng mở ra cơ hội lớn cho các định chế tài chính.
Nhưng cơ hội luôn đi kèm thách thức. Ngành chứng khoán đang chứng kiến cạnh tranh ngày càng gay gắt không chỉ về sản phẩm, dịch vụ mà còn về công nghệ, dữ liệu và trải nghiệm khách hàng.
Các rủi ro liên quan đến an ninh mạng, gian lận trực tuyến và lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi hơn. Các công ty chứng khoán không chỉ lo tăng trưởng nhanh nhất, mà phải cân bằng giữa đổi mới, tăng trưởng và rủi ro.
