
Ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương - Ảnh: T.HIẾU
Hội thảo do Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp với Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (Viện IGNITE) đồng chủ trì.
Việt Nam ở đâu trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu?
Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Việt Nam đã có những bước tiến ban đầu trong phát triển công nghiệp bán dẫn, từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và những dự án đầu tư.
Tuy nhiên, năng lực R&D, khả năng phát triển sản phẩm công nghệ, quy mô doanh nghiệp trong nước và mức độ tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn hạn chế. Đây là những điểm nghẽn cần được nhận diện đầy đủ để lựa chọn mô hình phát triển phù hợp, tránh đầu tư dàn trải hoặc chỉ tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng thấp.
"Vấn đề quan trọng là phải đánh giá đúng Việt Nam đang ở đâu trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, lợi thế cạnh tranh thực sự là gì, khoảng cách công nghệ so với các quốc gia đi trước ra sao và đâu là những lĩnh vực có thể tạo đột phá" - ông Giang nêu vấn đề.
Theo đó, việc đánh giá không chỉ tập trung vào số lượng doanh nghiệp hay dự án đầu tư mà cần đi sâu vào năng lực nghiên cứu, thiết kế vi mạch, phát triển chip chuyên dụng, công nghệ đóng gói, kiểm thử, nguồn nhân lực, hạ tầng R&D và khả năng thương mại hóa sản phẩm.
Từ góc nhìn của một doanh nghiệp công nghệ, ông Trần Kim Chung - Chủ tịch CT Group Hi-Tech nêu câu hỏi: Nên bắt đầu từ đâu để Việt Nam không chỉ tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, và từng bước làm chủ những công nghệ bán dẫn có giá trị chiến lược?

Ông Trần Kim Chung - Chủ tịch CT Group Hi-Tech - Ảnh: T.HIẾU
Lựa chọn phân khúc bán dẫn có lợi thế chiến lược
Theo ông Chung, câu trả lời không nhất thiết phải bắt đầu từ những nhà máy chế tạo chip quy mô hàng chục tỉ USD, mà có thể từ những con chip chuyên dụng. Việc này xuất phát từ nhu cầu thực tế của các ngành kinh tế mới, nơi doanh nghiệp Việt Nam có khả năng làm chủ sản phẩm cuối cùng.
Do đó, Chủ tịch CT Group Hi-Tech cho rằng Việt Nam cần lựa chọn những phân khúc bán dẫn có lợi thế chiến lược do không một quốc gia nào có thể làm chủ toàn bộ chuỗi. Việc lựa chọn cần dựa vào ba tiêu chí: Nhu cầu thị trường rõ ràng và có khả năng thương mại hóa; có thể hình thành năng lực sở hữu trí tuệ và R&D trong nước; gắn với công nghệ mới mà Việt Nam có cơ hội tham gia từ giai đoạn hình thành thị trường.
Đơn cử tại doanh nghiệp này đã phát triển hệ sinh thái công nghệ cao, với công nghệ UAV, kinh tế không gian tầm thấp, công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và các hệ thống tự động hóa. Ông Chung nhấn mạnh, muốn làm chủ sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp Việt Nam phải từng bước làm chủ những con chip cốt lõi bên trong sản phẩm đó.
Về giải pháp, ông kiến nghị không chỉ cần nhân lực thiết kế chip mà cần xây dựng hệ sinh thái, từ nhu cầu thị trường, nghiên cứu, thiết kế, chế tạo mẫu, kiểm thử, chứng nhận, sản xuất đến thương mại hóa.
Trong đó cần phát triển phòng thí nghiệm R&D bán dẫn dùng chung, đào tạo nhân lực theo dự án chip thực tế, xây dựng cơ chế hợp tác quốc tế, có mô hình hợp tác 5 nhà gắn với sản phẩm chiến lược. Đồng thời, cần có chương trình Quốc gia về phát triển chip chuyên dụng theo đơn đặt hàng.
Ba nhóm chính sách phát triển công nghiệp bán dẫn
Để tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn và tạo ra bước chuyển dịch chất lượng, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho hay sẽ tập trung ba nhóm chính sách. Bao gồm nguồn lực R&D vào các phân khúc bán dẫn ngách gắn liền với công nghệ chiến lược như chip AI, chip IoT, chip công suất bán dẫn hợp chất phục vụ năng lượng xanh, thiết bị viễn thông 5G, 6G.
Đây là những phân khúc mà giá trị gia tăng nằm ở thuật toán tối ưu, kiến trúc thiết kế thông minh và khả năng tùy biến theo bài toán ứng dụng đặc thù của Việt Nam và cũng là thế mạnh của Việt Nam.
Đồng thời, cải cách căn bản cơ chế tài chính khoa học công nghệ theo hướng đặt hàng từ thực tiễn và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu. Chuyển mạnh từ cơ chế cấp phát giao việc sang cơ chế đặt hàng nhiệm vụ trọng điểm gắn trực tiếp với nhu cầu doanh nghiệp; phát triển nguồn nhân lực R&D chất lượng cao gắn với dự án thực tế.