Các sắc phong có giá trị văn hóa, lịch sử được người dân Đắk Lắk trân trọng lưu giữ - Ảnh: T.H
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk, khu vực phía đông tỉnh (Phú Yên cũ) hiện còn lưu giữ hơn 200 sắc phong tại các đình, đền, lẫm, miếu, nhà thờ dòng họ và trong cộng đồng.
Tuy nhiên, số lượng và hiện trạng cụ thể của sắc phong trên toàn tỉnh vẫn cần tiếp tục được rà soát, kiểm kê.
Hàng loạt sắc phong bị thiên tai, mối mọt đe dọa
Trong số này, sắc phong cổ nhất có niên đại năm 1596, dưới thời vua Lê Thế Tông, phong Lương Văn Chánh chức Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân cai quản quân vụ bốn vệ Thần Vũ, tước Phù Nghĩa hầu. Sắc phong hiện được lưu giữ tại Đền thờ Lương Văn Chánh, xã Phú Hòa 1.
Đây là nguồn tư liệu Hán Nôm có giá trị, phản ánh quá trình hình thành, phát triển của cộng đồng cư dân qua nhiều thế kỷ.
Trước đó vào tháng 6, đoàn công tác Văn phòng UNESCO Việt Nam khảo sát Lẫm Phú Lâm (phường Phú Yên), ghi nhận 5 sắc phong cổ bị ngâm nước nhiều ngày trong trận lũ cuối năm 2025, bị xuống cấp nặng.
Tại Lăng Ông Đông Tác (phường Phú Yên), 3 sắc phong phong cho Thần Nam Hải, Thủy Long Thần Nữ và Thành hoàng làng Đông Tác bị mối mọt xâm hại. Một sắc phong đã hư hỏng hoàn toàn, hai sắc phong còn lại hư hại một phần.
Đa số các sắc phong đang đứng trước nguy cơ hư hại, thậm chí biến mất do điều kiện bảo quản chưa đồng đều.
Đoàn công tác Văn phòng UNESCO Việt Nam khảo sát sắc phong tại Lẫm Phú Lâm - Ảnh: T.H
Số hóa song song với bảo quản sắc phong gốc
Mới đây, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk đã xây dựng kế hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Theo kế hoạch, sở sẽ phối hợp các địa phương rà soát, thống kê, lập danh mục sắc phong, ấn chỉ, gia phả, văn bản Hán Nôm và hiện vật có giá trị đang được lưu giữ tại di tích, cơ sở tín ngưỡng, gia đình, dòng họ; đánh giá hiện trạng, nguy cơ và ưu tiên bảo vệ những tài liệu có nguy cơ hư hỏng, mất mát, nhất là tại các địa bàn chịu ảnh hưởng bởi bão lũ.
Trong năm 2026, tỉnh phấn đấu hình thành bộ dữ liệu di sản ban đầu, đồng thời xây dựng lộ trình số hóa độ phân giải cao các tài liệu, hiện vật có nguy cơ xuống cấp giai đoạn 2027 - 2030. Dữ liệu được gắn mã định danh, thông tin mô tả, bản quyền, phân quyền tiếp cận và sao lưu để bảo đảm an toàn dữ liệu…
Sắc phong tại Lẫm Phú Lâm xuống cấp nặng đã có dấu hiệu mục nát - Ảnh: T.H
Ông Nguyễn Lê Vũ, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk, cho biết ngành văn hóa sẽ tăng cường hướng dẫn, tập huấn kỹ năng bảo quản sắc phong cho cán bộ, ban quản lý di tích và người lưu giữ.
Phối hợp với UNESCO, chuyên gia xử lý các sắc phong hư hỏng hoặc có nguy cơ xuống cấp. Tùy hiện trạng, từng sắc phong sẽ được lựa chọn phương án bảo quản phù hợp, đồng thời huy động ngân sách, nguồn hỗ trợ UNESCO và xã hội hóa để thực hiện.
Tỉnh Đắk Lắk sẽ kết hợp giữa khôi phục, bảo quản sắc phong gốc và số hóa - Ảnh: T.H
"Một trong những giải pháp ưu tiên là số hóa những sắc phong có giá trị hoặc nguy cơ hư hỏng, phù hợp nguồn lực thực tế. Việc này giúp lưu giữ lâu dài, không sợ hư hỏng theo thời gian và giúp mọi người dễ dàng xem qua mạng.
Tuy nhiên, số hóa không thay thế bảo quản bản gốc. Bản số giúp lưu giữ nội dung, hỗ trợ nghiên cứu và phục dựng thông tin trong trường hợp xảy ra sự cố; còn bản gốc vẫn là vật mang tính độc bản, có giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học không thể thay thế. Vì vậy cần phải được tiến hành song song", ông Vũ nói.
