Bandana: Từ 'mảnh vải nổi loạn' đến vật phẩm yêu thích

Jimi Hendrix, Axl Rose, 2Pac... là những nghệ sĩ luôn gắn liền hình tượng của mình cùng khăn bandana - Ảnh: Reddit

Từ một phụ kiện giá rẻ, khăn bandana đã trở thành món đồ lưu niệm (merchandise) "hốt bạc", một biểu tượng định danh không thể thiếu của thế hệ khán giả trẻ hôm nay.

Cuộc viễn chinh của bandana

Ít ai biết rằng món phụ kiện mà các bạn trẻ Việt đang quấn lên đầu tại các concert có một lịch sử đầy "gai góc". Xuất phát từ tiếng Phạn "badhnati" (nghĩa là buộc/thắt), bandana từng là vật bất ly thân của những người lao động vùng Nam Á trước khi theo chân những thủy thủ viễn chinh đổ bộ vào Mỹ.

Trong lịch sử âm nhạc thế giới, bandana là "tuyên ngôn" của những tâm hồn tự do. Và họa tiết Paisley "giọt nước cong" (boteh) có nguồn gốc từ Ba Tư cổ đại tượng trưng cho sự sống, vĩnh cửu. Gắn với phong trào tự do, phản văn hóa thập niên 1960, guitarist huyền thoại Jimi Hendrix đã dùng bandana không chỉ như một phụ kiện mà là tuyên ngôn nghệ thuật.

Công chúng cũng không thể quên hình ảnh Axl Rose (Guns N' Roses) với chiếc bandana đỏ quấn ngang trán dưới - một biểu tượng Rock n' Roll bất tử. Hay huyền thoại rap Tupac Shakur (2Pac), người đã biến cách thắt nút khăn phía trước trán trở thành dấu ấn đặc trưng của văn hóa hip hop bờ Tây.

Những năm gần đây, "quý ông Funk" Bruno Mars một lần nữa đưa chiếc khăn này trở lại vị thế đỉnh cao khi biến nó thành phụ kiện không thể tách rời của phong cách Retro rực rỡ. Ở kỷ nguyên hiện đại, chính A$AP Rocky là người đã phá vỡ ranh giới giới tính khi đưa trào lưu "Babushka" (quấn khăn kiểu bà cụ Nga) lên các sàn diễn xa xỉ của Gucci hay Loewe.

Madonna (bìa trái) có lẽ là nữ nghệ sĩ có nhiều sáng tạo cùng bandana nhất, bên cạnh Rihanna, Dua Lipa hay Gwen Stefani... - Ảnh: IGNV

Dĩ nhiên, các nữ nghệ sĩ nữ cũng không thể thờ ơ trước vẻ đẹp của khăn bandana. "Nữ hoàng nhạc pop" Madonna với chiếc nơ thắt bandana to bản đầy nữ tính và quyền lực thập niên 1980 đã trở thành một biểu tượng kinh điển.

Từ Aaliyah của thập niên 1990 đến Rihanna hay Dua Lipa hôm nay, chiếc khăn bandana đã đi một hành trình dài từ biểu tượng đường phố trở thành ngôn ngữ thời trang, nơi mỗi nghệ sĩ nữ kể câu chuyện cá tính của riêng mình.

Phong cách “đội khăn bandana, mặc đồ bà thím” của G-Dragon nhanh chóng được giới trẻ Hàn Quốc lẫn fan quốc tế bắt chước rầm rộ - Ảnh: IGNV.

Đặc biệt tại châu Á, không thể không nhắc đến G-Dragon (Big Bang). "Ông hoàng K-pop" chính là người đã nâng tầm bandana thành một loại hình nghệ thuật cao cấp. Từ việc thắt khăn vào thắt lưng, quấn quanh đùi cho đến việc biến bandana thành những mảng miếng đắp (patchwork) trên áo khoác xa xỉ, G-Dragon đã trực tiếp định hình cách chơi bandana cho cả một thế hệ nghệ sĩ và giới trẻ Việt Nam suốt hơn một thập niên qua.

"Mỏ vàng" merchandise

Vì sao bandana luôn là mặt hàng "cháy hàng" đầu tiên tại các quầy lưu niệm ở mọi concert?

Trước tiên, phải nói đến tính linh hoạt tối đa. Một chiếc áo thun có thể kén dáng nhưng bandana thì không. Khán giả có thể quấn đầu, thắt cổ tay, quàng theo kiểu siêu nhân, buộc vào túi xách hay làm điểm nhấn cho bộ trang phục mà tha hồ "sống ảo". Những chiếc khăn khổ bự còn có thể biến hóa thành chiếc áo yếm.

Một lợi thế khác là khăn có trọng lượng nhẹ, dễ bảo quản, lưu giữ. Giá thành của bandana cũng "mềm" hơn so với các vật phẩm khác như: áo thun, nón, bình nước, lightstick... Với mức giá trung bình từ 150.000-250.000 đồng, đây là món đồ "vừa túi tiền" nhất để người hâm mộ sở hữu một phần di sản của thần tượng.

Dù doanh thu thường được bảo mật nhưng theo ước tính từ các đơn vị sản xuất vật phẩm (merchandise) lớn tại Việt Nam, tại các concert quy mô 10.000 người, lượng bandana tiêu thụ có thể chiếm tới 30-40% lượng khán giả tham dự. Chỉ riêng mặt hàng này có thể mang về doanh thu từ 500 triệu đến gần 1 tỉ đồng cho mỗi chiến dịch lưu diễn lớn. Một con số không hề nhỏ trong nền kinh tế giải trí.

Ai dùng cũng được, ai mang cũng vừa

Nhận định về hiện tượng này, chị Vy Lê - vợ rapper Tiến Đạt, một chuyên gia PR/Marketing trong ngành giải trí - nói: "Bandana là món đồ merchandise thông minh vì nó là 'one size fits all' (ai mang cũng vừa). Nó là điểm chạm lý tưởng nhất để biến một khán giả bình thường trở thành một phần của bộ nhận diện thương hiệu nghệ sĩ ngay tức thì".

Chị Vy cũng cho biết ngoài những cái tên "có liên quan đến rap/hip hop" như Tiến Đạt, Hà Lê, Binz... thì các "anh tài" như: Cường Seven, Phan Đinh Tùng, Hoàng Hiệp... cũng thường mang bandana lên sân khấu Anh trai vượt ngàn chông gai nhận được sự yêu thích của rất nhiều fan.

Nhà Trẻ với các anh tài phá cách cùng khăn bandana trên sân khấu - Ảnh: NVCC

"Gai Con (những người hâm mộ chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai) từ đó cũng đã làm tặng rất nhiều khăn cho các anh. Từ những quà tặng đó của fan, Nhà Trẻ (Đinh Tiến Đạt - thủ lĩnh), Tiến Luật, Rhymastic, Quốc Thiên, BinZ, Hà Lê, Duy Khánh đã thiết kế ba mẫu khăn riêng với phong cách chibi dễ thương như một freebies (quà tặng miễn phí) cho fan của mình" - chị Vy Lê chia sẻ thêm.

Cùng với loạt khăn bandana từ nhà sản xuất Anh trai, không chỉ Nhà Trẻ, từng "nhà" riêng trong chương trình cũng "tăng gia sản xuất" khăn bandana khiến chiếc khăn này nhanh chóng trở thành vật phẩm mang tính biểu tượng cao nhất tại tám siêu concert của Anh trai vượt ngàn chông gai. 

Sự nở rộ của bandana trong V-biz minh chứng rằng khi âm nhạc gặp gỡ thời trang bằng sự thấu hiểu cộng đồng, những chi tiết nhỏ nhất cũng có thể tạo nên một thị trường kinh tế đầy tiềm năng và giàu giá trị văn hóa.

Fan Hoàng Dũng hào hứng đeo khăn bandana của "Bạn Nhạc" tại concert Xoay tròn hôm 28-3 - Ảnh: NVCC